Chương 30: Đoàn Kiểm Tra

Nồi canh trong quán đã nguội hẳn khi Dật quay lại. Trên mặt nước dùng nổi một lớp mỡ mỏng, ánh đèn tuýp phản lên thành một đường trắng lạnh, nhìn qua giống vết phấn ai vô ý quệt lên đêm. Đinh Mộc đứng trước cửa, tay còn cầm điện thoại, mặt căng đến mức trông như vừa bị bắt làm bài kiểm tra toán lúc ba giờ sáng. Thấy Dật, cậu lập tức chỉ vào tờ giấy dán trên cửa. “Anh Dật, em không bóc. Em chỉ chụp gửi anh. Em cũng không cho ai vào bếp.” Dật nhìn đôi dép ướt của cậu đặt ngoài vạch cửa, rồi gật đầu. “Tạm thời đạt tiêu chuẩn nhân viên thông minh hơn ông chủ.” Đinh Mộc ngẩn ra một chút mới hiểu đó là lời khen, mặt đỏ lên vì mệt và vì sợ.

Hạ Miên không bước qua cửa ngay. Cô đứng ngoài hiên, chụp lại tờ thông báo, vị trí dán, mép keo còn mới và cả nền xi măng trước cửa. Mưa đã tạnh lâu, nhưng tờ giấy không có vệt nước, dấu đỏ khô sạch, như thể nó vừa được đặt lên trong lúc cả quán vắng người. Bà Lưu chống ô đứng phía sau, miệng mắng “định kỳ cái gì mà chọn đúng lúc người ta vừa mở hộp người chết”, rồi lại tự biết câu ấy xui, ho khan sửa thành “mở hộp ký ức”. Dật tháo tạp dề treo trên móc, không mặc vào, chỉ vắt qua vai. Anh nói với Đinh Mộc: “Từ giờ đến khi đoàn tới, ai động vào cái gì cũng phải nói trước. Không phải vì anh không tin mọi người, mà vì sáng nay cái bếp này bỗng nhiên có giá trị hơn cả két sắt.”

Việc đầu tiên anh làm không phải dọn dẹp, mà là chụp ảnh. Tủ mát, ngăn đá, kệ gia vị, thùng gạo, chai dầu, rổ rau đã rửa từ tối qua, sổ nhập hàng để trong ngăn kéo cạnh máy tính tiền. Dật chụp từng góc, mỗi ảnh đều có đồng hồ treo tường lọt vào khung. Hạ Miên nhìn anh làm, ánh mắt nhẹ đi một chút. “Anh từng học quy trình kiểm tra?” Dật mở sổ hóa đơn, lật đến trang gần nhất. “Tôi từng học cách không để người khác nói món mình nấu là thứ không có cha mẹ.” Câu ấy bật ra khô khốc. Anh im nửa giây, rồi tự chữa bằng giọng cũ: “Với lại tôi đóng thuế môn bài đều, ít nhất phải được quyền kiêu ngạo trong ba phút.” Đinh Mộc cười không nổi, nhưng vai cậu bớt căng.

Bao bì “Bếp Sáng” và phong thư của Lâm Chiêu Hòa được Dật đặt vào hộp nhựa sạch, bọc thêm một lớp túi zip mới mua từ tiệm tiện lợi đầu hẻm. Anh không để chúng trong quán, mà nhờ bà Lưu mang về cất ở chỗ khác. Bà Lưu ôm hộp như ôm nồi canh nóng, vừa đi vừa dặn: “Cậu lo cái bếp trước. Người sống mà bị khóa cửa thì người chết có chứng cứ cũng tức.” Dật nhìn theo bóng bà khuất sau khúc quanh, rồi mới quay vào rửa tay. Nước lạnh chảy qua vết bỏng cũ trên mu bàn tay, làm anh tỉnh hơn. Trong vài tiếng nữa, mọi thứ ở đây sẽ bị nhìn bằng mắt của người đi kiểm tra: mép thớt có xước không, thùng rác có nắp không, thịt có hóa đơn không, người nấu có giấy khám sức khỏe không. Một quán cơm từng sống bằng mùi canh và thói quen của khách bỗng bị thu nhỏ thành những ô trống cần đánh dấu đạt hoặc không đạt.

Sáu giờ rưỡi, nhà cung cấp rau của quán tới sớm hơn thường lệ. Cô Triệu đẩy xe vào hẻm, nhìn tờ thông báo trên cửa liền hạ giọng hỏi có cần đổi rau đẹp hơn không. Dật nhận hàng, cân lại từng bó cải, từng túi hành, đối chiếu phiếu giao rồi ký. “Rau đẹp hay xấu không quan trọng bằng có phải rau của cô không.” Cô Triệu liếc quanh, hiểu ra, lập tức lấy điện thoại mở lịch sử giao hàng. “Của tôi thì tôi nhận. Không phải của tôi thì đừng ai đổ lên đầu tôi, tôi còn phải nuôi hai đứa học thêm.” Dật cười: “Cô yên tâm. Quán tôi nghèo, chưa đủ tư cách làm oan cho người bán rau.” Lời nói nghe nhẹ, nhưng anh chụp lại cả xe hàng, biển số và phiếu cân.

Tám giờ bốn mươi, hẻm bắt đầu có người đứng nhìn. Tin đoàn kiểm tra lan nhanh hơn mùi hành phi. Một bác tài quen chưa ngủ sau ca đêm ngồi ở bàn ngoài, không gọi món, chỉ cầm ly trà đá như cầm vé vào xem một chuyện chẳng ai muốn xảy ra. Hạ Miên ngồi cạnh cửa, sổ tay mở nhưng bút để yên. Cô không livestream, không đăng trạng thái, thậm chí không chụp mặt người trong hẻm. Dật nhìn thấy điều đó, nhưng không nói cảm ơn. Giữa họ dạo này có nhiều câu chưa thích hợp để nói, đành tạm để trong tiếng quạt máy cũ kêu rè rè trên đầu.

Đúng chín giờ, đoàn kiểm tra đến. Ba người mặc áo sơ mi sáng màu, đeo thẻ, đi cùng một cán bộ phường và Quan Hạo. Quan Hạo không cầm hồ sơ, chỉ đứng sau nửa bước, lịch sự đến mức khiến người ta muốn đẩy anh ta ra khỏi ánh nắng. “Tôi chỉ hỗ trợ công tác địa bàn,” anh ta nói trước khi ai hỏi. Dật lau tay vào khăn, nhìn thẳng thẻ của từng người rồi mời vào. “Bếp nhỏ, các anh chị đi cẩn thận. Nếu vấp vào thùng gạo, xin ghi lỗi sắp xếp, đừng ghi lỗi cố ý tấn công cán bộ.” Một nữ kiểm tra viên trẻ suýt bật cười, nhưng người đàn ông lớn tuổi hơn đã ho một tiếng. Không khí lập tức trở lại đúng quy trình.

Họ kiểm giấy phép kinh doanh, giấy xác nhận kiến thức an toàn thực phẩm, giấy khám sức khỏe, sổ nhập hàng. Dật đưa từng tập ra theo thứ tự, không nhanh quá, không chậm quá. Anh biết sự bình tĩnh lúc này không phải để tỏ ra trong sạch, mà để không trao cho người khác cơ hội gọi mình là chống đối. Đinh Mộc đứng bên trong vạch cửa bếp, môi mím chặt, hai tay để sau lưng như học sinh bị phạt. Khi kiểm tra viên hỏi cậu có phụ chế biến không, Dật trả lời trước: “Cậu ấy chỉ phụ dọn bàn và rửa chén ngoài giờ học. Không động dao, không đứng bếp. Hôm nay nghỉ.” Đinh Mộc mở miệng định cãi, bị Hạ Miên nhìn một cái liền nuốt lại. Có những lúc trưởng thành nhất là biết im đúng chỗ.

Phần đầu không có vấn đề. Tủ mát giữ nhiệt độ đúng, thịt trong hộp có nhãn ngày nhập, rau được đặt trên kệ cao, thớt sống chín tách riêng. Người đàn ông lớn tuổi ghi rất nhanh. Quan Hạo đứng ngoài cửa bếp, nụ cười mỏng như miếng giấy dán trên tường. Dật không nhìn anh ta lâu. Anh chỉ nghe tiếng bút trên bảng kiểm, tiếng máy hút mùi, tiếng ai đó ngoài hẻm thì thầm: “Không biết có bị đóng cửa không.” Câu ấy làm tay anh dừng đúng một nhịp trên nắp thùng gạo, rồi tiếp tục mở ra. Gạo trắng, khô, không mốc. Một thứ bình thường đến mức anh bỗng thấy mình giận. Người ta có thể biến cả đời một quán cơm thành nghi vấn chỉ bằng một tờ giấy đúng mẫu.

Rắc rối xuất hiện ở kệ dưới cùng, phía gần cửa sau. Nữ kiểm tra viên cúi xuống trước, kéo ra một túi nilon đen được buộc hờ. Bên trong là một túi thịt xay đã rã nước, màu sẫm bất thường, không nhãn, không hóa đơn, mùi tanh chua vừa bật ra đã khiến Đinh Mộc tái mặt. “Cái đó không phải của quán em!” cậu buột miệng. Người đàn ông lớn tuổi ngẩng lên. “Ai cho phép em khẳng định?” Dật đưa tay chặn Đinh Mộc lại, giọng thấp nhưng rõ: “Cậu ấy nói vì sáng nay chúng tôi đã kiểm kê, vị trí đó trống. Tôi có ảnh chụp lúc ba giờ hai mươi bảy và sáu giờ bốn mươi tám, có đồng hồ trong khung. Tôi đề nghị các anh chị niêm phong mẫu tại chỗ, ghi rõ thời điểm phát hiện, vị trí phát hiện, và ghi nhận ý kiến của chủ cơ sở là nguyên liệu này không thuộc danh mục nhập hàng.”

Không khí trong bếp lạnh hẳn. Quan Hạo bước lên nửa bước, giọng ôn hòa: “Anh Dật, đoàn đang làm việc. Nếu anh hợp tác thì mọi chuyện sẽ nhẹ nhàng hơn.” Dật quay đầu nhìn anh ta, lần đầu tiên trong sáng nay mắt anh không còn vẻ buồn ngủ. “Tôi đang hợp tác. Tôi còn đề nghị giữ chứng cứ nguyên vẹn. Anh Quan muốn nhẹ nhàng theo kiểu vứt túi thịt đi rồi viết tôi tự nhận à?” Một vài người ngoài hẻm nín thở. Cán bộ phường lập tức xen vào, yêu cầu hai bên không tranh cãi. Nữ kiểm tra viên trẻ nhìn ảnh trong điện thoại của Dật, rồi nhìn túi thịt. Cô không kết luận thay ai, nhưng giọng đã bớt cứng: “Chúng tôi sẽ ghi nhận ý kiến và lấy mẫu theo quy trình.”

Dật không thắng. Anh biết rõ điều đó. Túi thịt vẫn nằm trong khu vực bếp của anh, và một dòng “phát hiện nguyên liệu không rõ nguồn gốc” khi đã vào biên bản thì không dễ rửa sạch bằng vài bức ảnh. Nhưng ít nhất anh không để nó biến mất trong một câu nói miệng. Hạ Miên đứng ở mép cửa, ghi từng câu đoàn đọc lại, từng chữ trong biên bản, từng lần Quan Hạo cố chen vào bằng giọng người tốt. Khi Dật ký vào phần ý kiến, anh viết chậm: “Không thừa nhận sở hữu nguyên liệu trên. Đề nghị trích xuất camera và đối chiếu ảnh kiểm kê trước thời điểm đoàn kiểm tra.” Nét chữ anh không đẹp, nhưng từng nét như được ấn xuống bằng lưng dao sạch.

Cuối buổi, đoàn yêu cầu quán tạm dừng sử dụng toàn bộ nguyên liệu thịt cho đến khi có kết quả mẫu và bổ sung giải trình bằng văn bản trong ngày. Không phải quyết định đóng cửa, nhưng đối với một quán cơm đêm, nó giống việc ai đó rút mất nửa hơi thở. Ngoài hẻm, vài người bắt đầu bàn tán. Có người bênh, có người lo, có người chỉ cần một câu “không rõ nguồn gốc” là đã đủ lùi lại. Dật tiễn đoàn ra cửa. Quan Hạo đi sau cùng, dừng lại dưới tờ thông báo đã bị gió làm cong mép. “Tôi đã nói rồi, chuyện kinh doanh nên để người chuyên nghiệp xử lý. Quán nhỏ đôi khi chỉ cần một sơ suất là tiếc cả đời.” Dật nhìn anh ta, cười nhạt. “Anh nhầm nghề rồi. Với khả năng ngửi thấy sơ suất từ xa thế này, anh nên đi làm kiểm định mùi.” Quan Hạo không nổi giận. Chính việc anh ta không nổi giận làm Dật càng chắc hơn.

Điện thoại của Dật rung khi đoàn vừa khuất khỏi đầu hẻm. Tin nhắn từ Mạnh Lan chỉ có một dòng: “Tôi đã đến đầu hẻm, thấy Quan Hạo nên chưa vào. Đừng ở một mình.” Dật đọc đi đọc lại, rồi cất máy. Hạ Miên bước tới, giọng khàn vì cả buổi không uống nước: “Camera cửa sau lưu được bao lâu?” Dật không đáp ngay. Anh đi thẳng vào bếp, kéo ghế đứng lên kiểm tra chiếc camera nhỏ gắn trên góc tường. Bình thường nó nhìn xuống cửa sau và kệ dưới cùng. Bây giờ, ống kính lệch sang trái, chĩa vào khoảng tường trống cạnh móc treo khăn. Trên màn hình điện thoại kết nối, đoạn từ tám giờ mười hai đến tám giờ hai mươi chỉ có một màu xám nhạt và mép xô nhựa. Dật đứng rất lâu, tay đặt lên thân camera còn hơi lỏng. Cuối cùng anh bật cười một tiếng rất khẽ, không vui chút nào. “Hay thật,” anh nói. “Người cài thịt còn biết cả mắt nào của quán cần bị xoay đi.”