Chương 2: Vị Khách Ăn Cơm Trắng

Cửa sau của chiếc xe màu đen mở ra vừa đủ để một đôi giày da bước xuống nền hẻm ướt. Mưa bụi bám lên mũi giày, nhưng không đủ làm nó bớt sạch. Lâm Dật giữ tay trên cửa cuốn, nhìn qua khoảng hở chỉ còn ngang ngực, trong đầu hiện lên một ý nghĩ rất không đúng lúc: giày kiểu đó vào hẻm này, lát nữa chắc tốn nửa cuộn khăn giấy để lau. Người đàn ông từ xe đi tới dưới mái hiên, ô đen che gần kín mặt, áo khoác sẫm màu phẳng phiu đến khó chịu.

“Anh là ông chủ Lâm?” người kia hỏi. Dật liếc chiếc đồng hồ treo trong quán. “Ba giờ sáng rồi. Nếu anh muốn ăn, trong nồi chỉ còn cơm cháy và lòng tự trọng của tôi, cả hai đều không bán giảm giá.” Người đàn ông rút một tấm danh thiếp từ túi áo, đưa qua khe cửa cuốn. “Tôi chỉ muốn trao đổi vài phút. Khu này sắp có khảo sát cải tạo. Nếu chủ quán có ý định chuyển nhượng mặt bằng, bên tôi có thể đưa ra mức hỗ trợ rất tốt.” Dật nhìn tấm danh thiếp, không nhận. Trên nền giấy trắng có dòng chữ Hưng Thành Phát Tư Vấn Dự Án, dưới cùng là một số điện thoại. Không logo, không địa chỉ rõ ràng, sạch sẽ như đôi giày kia.

Dật hạ mắt, giọng vẫn lười biếng: “Quán tôi chỉ có ba loại chuyển nhượng. Chuyển nồi canh từ bếp ra bàn, chuyển tiền từ túi khách vào hộc tủ, và chuyển ghế lên bàn sau khi đóng cửa. Loại anh nói không nằm trong thực đơn.” Người đàn ông đặt danh thiếp lên bậc cửa. “Anh có thể suy nghĩ. Nhiều hộ kinh doanh nhỏ thường cần thời gian để hiểu cơ hội.” Dật cười nhạt. “Anh nói vậy nghe giống bán bảo hiểm hơn là mua quán. Đừng đánh thức bà Lưu bên kia, bà ấy mà tỉnh thì cơ hội của anh sẽ biến thành tai nạn giao tiếp.” Nụ cười của người đàn ông nhạt đi. Anh ta gật đầu, quay về xe. Chiếc xe đen lùi khỏi đầu hẻm, ánh đèn đỏ kéo một vệt mỏng trên nền xi măng ướt rồi biến mất.

Lâm Dật kéo cửa cuốn xuống hẳn, nhưng lại không lập tức tắt đèn. Anh nhìn tấm danh thiếp nằm ngoài bậc cửa như nhìn một con gián biết mặc vest. Sau mấy giây, anh mở cửa hé ra, nhặt nó lên bằng hai ngón tay, kẹp dưới tờ hóa đơn gas trên quầy. Anh tự nhủ việc này không có nghĩa là anh quan tâm. Nhưng đêm đó, khi nằm trên chiếc giường gấp sau bếp, anh nghe tiếng mưa rơi lên mái tôn lâu hơn mọi ngày.

Chiều hôm sau, nồi cơm đầu tiên của quán nhảy nấc sớm hơn thường lệ mười phút. Dật dùng đũa đảo lớp cơm trắng cho hơi nước thoát ra, phát hiện hôm nay cơm hơi khô. Không đến mức hỏng, nhưng hạt cơm không mềm như anh muốn. Anh cau mày, cúi xuống nhìn vạch nước trong nồi, rồi lại liếc tấm danh thiếp đang bị hóa đơn gas đè lên.

Sáu giờ kém năm, bà Lưu Nguyệt đã đứng trước cửa tiệm tạp hóa, tay cầm quạt nan. “Đêm qua có xe tới tìm cậu?” bà hỏi ngay khi Dật vừa lật bảng “mở”. Anh treo khăn lau lên vai. “Bà không ngủ à?” “Người già ngủ ít. Người già có mắt tốt càng ngủ ít.” Bà Lưu bước qua, hạ giọng. “Mấy người đó không giống khách ăn cơm. Chú bán bánh tiêu nói xe bị che biển nửa đoạn.” Dật nhặt lá úa khỏi bó rau, bình thản đáp: “Có thể họ xấu hổ vì biển số không hợp phong thủy.” Bà Lưu trợn mắt. “Cậu còn đùa được?” “Không đùa thì phải lo. Lo không trả bớt được tiền gas.” Anh nói xong, thấy bà vẫn đứng đó, mới thêm một câu: “Cháu biết rồi.”

Bà Lưu đặt lên quầy gói dưa cải nhỏ. “Tối nay nếu ông Trần đến, đừng cho ông ấy ăn mặn quá. Trưa nay ông ấy có ghé đứng trước cửa quán, mặt trắng như cơm nguội.” Tay Dật đang nhặt rau dừng lại. “Chú Trần ghé lúc trưa?” “Ừ. Tôi hỏi tìm cậu à, ông ấy nói đi ngang qua. Ai đi ngang qua mà đứng nhìn bảng hiệu năm phút?” Dật bỏ lá rau úa vào thùng rác, giọng nhẹ tênh: “Chắc chú ấy nhớ thịt kho. Tình yêu dành cho cholesterol rất khó giải thích.” Bà Lưu giơ quạt định gõ anh, nhưng khách đầu tiên vừa bước vào nên đành quay về tiệm. Dật vào bếp, mở nồi thịt kho. Mùi nước màu, gừng, hành và chút tiêu lan ra, ấm đến mức gần như che được cảm giác lạnh dưới đáy lòng anh.

Tối ấy quán không đông bằng hôm trước. Một anh giao hàng vừa ăn vừa ngủ gật, hai công nhân sửa đường gọi chung một đĩa trứng chiên, một cô gái trẻ mang laptop vào quán chỉnh slide đến đỏ mắt. Dật vẫn bưng cơm, tính tiền, cà khịa vừa đủ để người ta thấy mình chưa bị cuộc đời nhai nát hoàn toàn. Nhưng mỗi lần chuông gió trước cửa khẽ động, anh lại ngẩng đầu nhanh hơn thường lệ. Đến chín giờ, chiếc bàn trong góc của ông Trần vẫn trống. Dật lau mặt bàn ấy lần thứ tư, rồi tự mắng mình: bàn inox không cần được chăm sóc tinh thần.

Gần mười giờ rưỡi, Trần Bách mới xuất hiện. Ông không cầm chiếc túi vải quen thuộc, áo sơ mi bên trong áo khoác hơi ẩm, tóc bạc dính sát trán. Ông đứng ở cửa vài giây như không chắc mình có nên bước vào hay không. Dật đang chan nước sốt cho một suất cơm, liếc qua rồi nói: “Chú Trần, giờ này mới đến, thịt kho đã qua tuổi đẹp nhất của đời nó rồi.” Ông Trần ngồi xuống chiếc bàn trong góc, bàn tay đặt lên mặt bàn. “Hôm nay cho tôi bát cơm trắng.” Dật chờ thêm nửa câu, không thấy, mới ngẩng lên. “Không thịt kho?” “Không. Có nước kho thì chan một ít.” Dật nhìn ông hai giây. “Chú ăn kiểu này làm cháu nghi ngờ nền kinh tế của người cao tuổi đang gặp khủng hoảng.” Ông Trần không cười, chỉ nói: “Hôm nay muốn ăn vị cơm.”

Bát cơm trắng được đặt xuống trước mặt ông Trần, trên mặt cơm chan một vòng nước kho mỏng. Dật vẫn đặt cạnh đó một bát canh củ cải nhỏ và đĩa dưa cải bà Lưu vừa mang sang. “Canh không tính tiền. Đừng nhìn cháu kiểu đó, là canh lỗi kỹ thuật, không phải lòng tốt.” Ông Trần nhìn bát canh, khóe mắt hơi động, rồi cầm đũa. Ông ăn rất chậm. Quán lúc đó bỗng yên hơn bình thường, tiếng máy hút mùi cũ kêu ù ù trong bếp nghe rõ như tiếng thở dài. Dật đứng sau quầy, giả vờ kiểm sổ thu chi, nhưng mắt vẫn rơi về phía bàn trong góc. Ông Trần hôm nay ăn như người đang kiểm tra một ký ức, không phải một bữa tối.

Ăn được nửa bát, ông Trần đột nhiên nói: “Cơm hôm nay hơi khô.” Dật khựng lại, rồi hừ một tiếng. “Chú gọi cơm trắng để phê bình chuyên môn à? Vé giám khảo không rẻ đâu.” Ông Trần ngẩng lên nhìn anh. “Ngày trước, người nấu món này cũng từng có hôm để cơm khô. Bà ấy nói cơm khô thì chan nước kho, người mệt thì ăn chậm lại, không phải chuyện gì cũng cần sửa ngay.” Không khí giữa hai người im xuống một chút. Dật đặt cây bút xuống, đầu ngón tay chạm vào vết bỏng nhỏ trên mu bàn tay. Anh không hỏi “bà ấy” là ai. Anh chỉ cười nhẹ, giọng hơi khàn hơn bình thường: “Người đó chắc tính tình tốt hơn cháu. Cháu mà gặp cơm khô thì sẽ trách nồi trước.”

Ông Trần nhìn bát cơm, lặng lẽ gắp thêm dưa. “Cậu giống bà ấy ở chỗ không chịu nhận mình mềm lòng.” Lần này, Dật không cười nữa. Ngoài cửa, mưa lại bắt đầu rơi, đèn tiệm tạp hóa của bà Lưu hắt sang thành một vệt vàng yếu. Khi hai công nhân sửa đường đứng dậy tính tiền, trong quán chỉ còn ông Trần trong góc và tiếng nồi canh sôi lục bục. Dật bước ra thu bát ở bàn bên cạnh, lúc đi ngang qua ông Trần thì dừng lại. “Chú Trần. Có chuyện gì thì nói thẳng. Quán cháu nhỏ, không đủ chỗ cho mấy câu nói vòng.” Ông Trần siết nhẹ đôi đũa. “Đêm qua có người tìm cậu?” Dật không đáp ngay. “Hẻm này nhiều người tìm cháu lắm. Chủ nợ tìm, khách quên ô tìm, bà Lưu tìm để mắng. Chú hỏi loại nào?” “Loại đi giày sạch.”

Câu ấy làm những lời đùa còn lại mắc trong cổ họng Dật. Anh kéo ghế đối diện ngồi xuống. “Chú quen họ?” Ông Trần lắc đầu, nhưng cái lắc đầu ấy không giống phủ nhận hoàn toàn, mà giống một người không biết nên bắt đầu từ đâu. “Có những người không cần quen cũng nhận ra. Họ đến trước khi giấy dán lên tường, trước khi người trong hẻm kịp hiểu chuyện gì đang xảy ra. Họ nói hỗ trợ, nói cơ hội, nói cải tạo. Sau đó mọi thứ đều có giá. Cửa hàng có giá, nền nhà có giá, ký ức cũng bị họ tính thành mét vuông.” Dật nhìn ông. “Chú nói như dân chuyên nghiệp. Trước đây chú bán bất động sản à?” Ông Trần im lặng. Sự im lặng ấy nặng hơn một câu trả lời.

Hai công nhân trả tiền rồi đi, cửa quán khép lại sau lưng họ. Ông Trần lấy ví, rút một tờ tiền đặt dưới ly inox. Dật liếc qua, thấy số tiền nhiều hơn một bát cơm trắng rất nhiều. “Chú lại trả tiền nước sốt à?” Ông Trần đứng dậy. “Tiền cơm.” “Cơm trắng nhà cháu chưa đắt đến mức đó. Nếu đắt vậy thì cháu đã mặc vest đứng chan cơm rồi.” Dật cầm tờ tiền lên định trả lại, nhưng ông Trần không nhận. Ông kéo khóa áo khoác, bàn tay run nhẹ đến mức chiếc khóa va vào nhau phát ra tiếng rất nhỏ. “Coi như tiền ngày mai.” “Mai chú định ăn cơm trắng dát vàng?” Ông Trần nhìn anh, ánh mắt vừa áy náy vừa quyết liệt. “Nếu ngày mai tôi không đến, cậu cứ ghi nợ.”

Dật đứng lên ngay. “Chú Trần, chú nói vậy rất không lành mạnh cho quan hệ giữa chủ quán và khách quen.” Ông Trần bật cười khẽ, nhưng tiếng cười tắt nhanh. Ông bước ra cửa, dừng dưới mái hiên. Mưa bụi phủ lên vai áo ông một lớp mỏng. Dật cầm tờ tiền đi theo, nhét trả vào túi áo ông nhưng bị ông giữ cổ tay lại. Bàn tay già nua lạnh đến mức anh cau mày. Trong khoảnh khắc đó, ông Trần nhìn qua vai anh, nhìn vào bảng hiệu Cơm Đêm Hẻm Cũ đang sáng mờ sau lưng. “Có những món ăn giữ được vị là vì người nấu không chịu đổi thứ không nên đổi,” ông nói rất thấp. “Có những chỗ cũng vậy.” Dật định hỏi tiếp, nhưng ông đã buông tay. Ông quay người đi được hai bước rồi dừng lại, như cuối cùng vẫn không thắng nổi điều đã đè trong lòng cả ngày. Ông không quay đầu hẳn, chỉ nghiêng mặt về phía ánh đèn vàng của quán, để lại một câu rơi xuống nền hẻm ướt. “Đừng bán quán.”