Chương 1: Ngày Vãn Thanh Sụp Đổ

Sáu giờ bốn mươi sáng, điện thoại của tôi rung đến lần thứ mười ba.

Tôi mở mắt trong mùi cà phê nguội và giấy in còn vương hơi mực. Trên màn hình máy tính trước mặt, bản kế hoạch xử lý khủng hoảng của một nhãn hàng mỹ phẩm vẫn dừng ở trang thứ bảy. Đêm qua tôi chỉ định sửa nốt phần thông cáo, rồi về nhà ngủ ba tiếng. Nhưng đối với người làm truyền thông như tôi, “sửa nốt” thường có nghĩa là ngồi đến khi thành phố Thượng Hải bắt đầu sáng.

Người gọi là Lục Nghiên.

Tôi vừa bấm nghe, giọng cô ấy đã cắt ngang tiếng điều hòa trong văn phòng trống:

“Mạn Ninh, đừng mở hot search một mình.”

Một câu nói ngắn, đủ khiến cơn buồn ngủ còn sót lại trong tôi biến mất sạch.

Tôi ngồi thẳng dậy. “Vãn Thanh lên hot search?”

Đầu dây bên kia im lặng một nhịp. Với Lục Nghiên, im lặng chính là câu trả lời xấu nhất. Cô ấy là phóng viên điều tra tự do, miệng độc, gan lớn, đã từng đứng trước cổng tòa soạn cũ mắng tổng biên tập mười phút mà không vấp một chữ. Nếu ngay cả cô ấy cũng phải lựa lời, chuyện này chắc chắn không nhỏ.

Tôi đưa tay kéo chuột, mở bảng xếp hạng tìm kiếm.

Dòng chữ đầu tiên đập vào mắt tôi như một xô nước đá.

#VãnThanhTruyềnThôngThaoTúngDưLuận#

Dòng thứ hai còn chói hơn.

#KẻGiếtDanhTiếngTrởLại#

Tôi nhìn sáu chữ “kẻ giết danh tiếng” rất lâu. Ba năm trước, cũng chính cụm từ đó từng được ném vào tên mẹ tôi, Tần Uyển, như một bản án không cần tòa. Mẹ tôi từng là nhà sản xuất phim tài liệu, người sáng lập Vãn Thanh, người dạy tôi câu đầu tiên của nghề này: “Đừng vội tin thứ đang ồn ào nhất. Sự thật thường đến muộn hơn tiếng la hét.”

Nhưng năm đó, tiếng la hét đến quá nhanh. Còn sự thật thì chưa bao giờ kịp đến.

Tôi hít một hơi, ép ngón tay thôi run. Người làm khủng hoảng truyền thông không được phép sụp đổ trước màn hình. Ít nhất, không được sụp đổ khi tên công ty vẫn còn nằm trên hot search.

“Nguồn đầu tiên từ đâu?” tôi hỏi.

Lục Nghiên trả lời rất nhanh: “Một tài khoản ẩn danh tên ‘Người Dọn Rác Truyền Thông’. Ba giờ mười bảy phút sáng đăng bài tố Vãn Thanh nhận tiền của đối thủ để bôi nhọ khách hàng Hoa Lâm. Sau đó mười hai tài khoản marketing lớn đồng loạt dẫn lại. Nội dung gần như giống nhau, chỉ đổi tiêu đề.”

“Ảnh chụp hợp đồng?”

“Có. Nhưng nhìn qua đã thấy vài điểm sai. Dấu công ty bị lệch, mã hợp đồng không theo định dạng của Vãn Thanh. Vấn đề là dân mạng không cần biết thật giả. Họ chỉ cần một cái tên để xé.”

Tôi nhắm mắt một giây.

Tôi biết.

Dư luận trên mạng không phải phiên tòa. Nó là một căn phòng không tắt đèn, nơi ai đến trước thì có quyền treo bản cáo trạng lên tường. Người bị cáo buộc sau đó dù mang bao nhiêu chứng cứ bước vào, cũng phải mất gấp mười lần sức lực để khiến đám đông chịu quay đầu nhìn mình.

Tôi mở hệ thống quản trị tài khoản công ty. Màn hình báo lỗi màu đỏ hiện ra trước khi tôi kịp nhập mã xác thực lần hai.

“Tài khoản bị hạn chế do nhận được nhiều báo cáo vi phạm. Vui lòng chờ xét duyệt.”

Tim tôi trầm xuống.

Tài khoản chính thức của Vãn Thanh bị phong tỏa.

Tôi lập tức đăng nhập tài khoản dự phòng của bộ phận khách hàng. Cũng bị hạn chế. Tài khoản quảng cáo bị khóa thanh toán. Tài khoản quản trị nội dung không vào được kho dữ liệu chiến dịch. Một hàng thông báo lỗi nối nhau hiện ra, đều lạnh lùng, đều đúng quy trình, đều như từng cánh cửa đóng sầm trước mặt tôi.

Bên ngoài văn phòng vang lên tiếng quét thẻ. Nhân viên trực buổi sáng vừa bước vào đã đứng khựng lại khi nhìn thấy tôi.

“Chị Mạn Ninh…”

Tôi tắt trang hot search, giọng vẫn giữ bình tĩnh: “Gọi tất cả trưởng nhóm họp lúc bảy giờ mười. Không ai tự ý trả lời truyền thông. Không đăng bài cá nhân. Không xóa bất kỳ dữ liệu nào. Chụp màn hình tất cả bài tố, lưu link, thời gian đăng và tài khoản phát tán đầu tiên.”

Cô ấy gật đầu liên tục, mặt trắng bệch.

Tôi nhìn bóng lưng cô ấy chạy ra ngoài, tự nhắc mình không được hoảng. Một cuộc khủng hoảng thật sự không bắt đầu từ tin xấu, mà bắt đầu từ việc người trong cuộc hoảng đến mức tự phá bằng chứng của mình.

Bảy giờ mười, phòng họp nhỏ của Vãn Thanh kín người.

Công ty của chúng tôi không lớn. Sau bê bối của mẹ, rất nhiều khách hàng cũ rời đi, rất nhiều nhân sự giỏi cũng chọn con đường an toàn hơn. Những người ở lại, hoặc là nợ mẹ tôi một ân tình, hoặc là quá bướng để chấp nhận Vãn Thanh chết trong miệng người khác.

Trên màn hình lớn, tôi chiếu bảng phân tích sơ bộ: thời điểm bài gốc xuất hiện, tốc độ lan truyền, nhóm tài khoản dẫn dắt, từ khóa chung, hình ảnh hợp đồng bị nghi giả, và ba điểm bất thường trong câu chuyện mà bên kia đang kể.

“Đây không phải bùng phát tự nhiên,” tôi nói. “Từ ba giờ mười bảy đến ba giờ bốn mươi, có ít nhất tám mươi sáu tài khoản cùng dùng cụm ‘kẻ giết danh tiếng’. Tốc độ bình luận tăng theo cụm, không theo đường cong người dùng thật. Nghĩa là có người mua nhịp.”

Một trưởng nhóm nội dung run giọng: “Nếu vậy chúng ta phản bác ngay đi chị. Đưa hợp đồng thật ra.”

“Không.” Tôi nhìn cô ấy. “Bây giờ tài khoản chính bị khóa, truyền thông đang đứng trước cửa, mọi phản bác vội vàng đều sẽ bị cắt thành ‘Vãn Thanh chối tội’. Chúng ta cần bản đối chiếu pháp lý, nhật ký hệ thống, xác nhận từ Hoa Lâm và bằng chứng về tài khoản ảo.”

Tên Hoa Lâm vừa được nhắc đến, điện thoại của tôi sáng lên.

Là giám đốc thương hiệu của họ.

Tôi bắt máy trước mặt mọi người, bật loa ngoài.

“Tô tổng.” Giọng đối phương lạnh đến mức chữ nào cũng như vừa lấy ra từ ngăn đá. “Sau cuộc họp khẩn sáng nay, Hoa Lâm quyết định tạm dừng hợp tác với Vãn Thanh. Thông báo chính thức sẽ gửi trong vòng nửa giờ.”

Tôi giữ bàn tay trên mặt bàn, không cho nó nắm lại. “Trương tổng, hợp đồng lan truyền trên mạng có nhiều điểm sai. Tôi cần Hoa Lâm xác nhận công khai chúng ta chưa từng ký bản đó.”

“Cô Tô, chúng tôi cũng là bên bị ảnh hưởng. Giá cổ phiếu của công ty mẹ vừa mở cửa đã giảm. Lúc này, Hoa Lâm không thể đứng cùng Vãn Thanh.”

“Nhưng nếu bên anh im lặng, công chúng sẽ mặc định hợp đồng đó là thật.”

Đối phương thở dài rất nhẹ, kiểu thở dài của người đã quyết định xong nhưng vẫn muốn mình trông lịch sự.

“Vậy cô hãy chứng minh nó giả trước.”

Cuộc gọi kết thúc.

Phòng họp im phăng phắc.

Chỉ trong mười phút sau đó, ba khách hàng khác gửi email tạm dừng hợp đồng. Một đối tác yêu cầu hoàn lại phí dịch vụ với lý do “rủi ro danh tiếng”. Ngân hàng thông báo tài khoản doanh nghiệp của Vãn Thanh bị đưa vào diện rà soát giao dịch bất thường do lượng khiếu nại tăng đột biến. Bộ phận tài chính báo rằng khoản thanh toán cho nhân sự freelance tuần này có thể bị treo.

Mỗi tin báo đến giống một nhát cắt.

Tôi vẫn đứng trước màn hình, nghe từng người nói, từng con số rơi xuống mặt bàn. Nếu đây là một chiến dịch truyền thông bẩn, người ra tay hiểu rất rõ điểm yếu của Vãn Thanh: danh tiếng cũ của Tô gia, dòng tiền mong manh, khách hàng sợ liên lụy, và tôi.

Tôi là con gái của Tần Uyển.

Trong mắt nhiều người, chỉ riêng điều đó đã đủ để biến mọi lời giải thích của tôi thành ngụy biện.

Đến gần chín giờ, dưới tầng trụ sở đã có phóng viên.

Tòa nhà Vãn Thanh nằm ở một khu văn phòng không quá đắt đỏ, thang máy cũ thỉnh thoảng kẹt ở tầng bốn. Bình thường chẳng ai quan tâm chúng tôi làm việc ở đâu. Nhưng hôm nay, ống kính như ngửi được mùi máu. Bảo vệ gọi lên nói có người đang livestream trước cửa, còn vài tài khoản mạng đã công khai địa chỉ công ty.

Tôi đi vào phòng làm việc của mẹ.

Căn phòng đó sau khi bà mất vẫn được giữ nguyên: giá sách, máy quay cũ, vài cuộn băng đã số hóa, chiếc cốc sứ sứt miệng bà từng dùng, và một tấm ảnh chụp đoàn làm phim năm nào. Trong ảnh, mẹ đứng giữa những người trẻ tuổi, tóc buộc thấp, ánh mắt thẳng và sáng. Khi ấy, chưa ai gọi bà là kẻ giết danh tiếng.

Tôi đặt tay lên mép bàn.

“Mẹ,” tôi nói rất khẽ, “con không biết lần này họ muốn gì. Nhưng con sẽ không để Vãn Thanh chết như cách họ đã giết tên mẹ.”

Điện thoại lại rung.

Lần này là Tô Dĩ An.

“Chị đang ở công ty?” Giọng em trai tôi gấp đến mức gần như vỡ ra.

“Ừ. Em ở trường đừng ra ngoài. Đừng trả lời bất kỳ ai hỏi về Vãn Thanh.”

“Có người đăng thông tin lớp em rồi.”

Tôi khựng lại. “Cái gì?”

“Bọn họ nói em học truyền thông số nên chắc chắn giúp công ty chị chạy tài khoản ảo. Có người còn gửi tin nhắn cho bạn cùng phòng của em, bảo em là em trai của ‘kẻ giết danh tiếng’.”

Trong một khoảnh khắc, mọi âm thanh quanh tôi như bị rút cạn.

Tôi có thể chịu được việc họ mắng tôi. Tôi đã quen với ánh mắt người khác mỗi khi nghe đến họ Tô. Nhưng Dĩ An mới hai mươi tuổi. Nó bốc đồng, cứng đầu, thường nói những câu khiến tôi tức muốn ném dép, nhưng nó không đáng bị kéo vào vũng bùn này.

“Dĩ An,” tôi nói chậm, “nghe chị. Ở yên trong ký túc xá. Chụp lại tất cả tin nhắn. Không cãi nhau. Không đăng bài thanh minh. Chị sẽ xử lý.”

“Lần nào chị cũng nói chị sẽ xử lý.” Giọng nó nghẹn lại, vừa tức vừa bất lực. “Nhưng họ đâu có tha cho chị.”

Tôi không trả lời được.

Bởi vì nó nói đúng.

Ba năm trước, tôi cũng từng nghĩ chỉ cần chờ sự thật, chỉ cần chứng cứ đủ rõ, chỉ cần mẹ không làm sai thì mọi chuyện sẽ ổn. Nhưng sau đó, tôi học được rằng trong ngành này, sự thật không tự đi đến trước mặt công chúng. Nó cần đường truyền, cần người bảo vệ, cần tiền, cần thời điểm, và đôi khi cần một cái giá rất đắt.

Tôi còn chưa kịp trấn an Dĩ An, Lục Nghiên đã gửi sang một đường link mới.

Tin nhắn chỉ có bốn chữ:

“Xem ngay. Xấu rồi.”

Tôi mở link.

Một bài đăng mới vừa leo lên top xu hướng. Tài khoản ẩn danh ban đầu tiếp tục tung “hồ sơ bổ sung”. Ảnh đầu tiên là một bản scan cũ, góc giấy ố vàng, tiêu đề bị bôi mờ một phần. Ảnh thứ hai là hình mẹ tôi trong một cuộc họp báo ba năm trước, khuôn mặt gầy đi vì mất ngủ, nhưng lưng vẫn thẳng.

Dưới ảnh, dòng chữ màu đen hiện lên lạnh lẽo:

“Muốn biết Vãn Thanh hôm nay vì sao thao túng dư luận? Hãy nhìn lại người sáng lập Tần Uyển năm đó đã nhận tiền của ai.”

Tôi nhìn xuống cuối bài.

Ở đó, người đăng khoanh đỏ một cái tên trong bản chuyển khoản cũ.

Thịnh Quang Media.

Màn hình điện thoại phản chiếu khuôn mặt tôi, trắng đến xa lạ.

Bên ngoài cửa kính, tiếng phóng viên dưới tầng mỗi lúc một lớn. Còn trên mạng, cơn bão vừa tìm thấy mộ phần cũ của mẹ tôi, và bắt đầu đào lên bằng cả hai tay.