Chương 1 - Chương 1: Ngày Đầu Ở An Lạc

Trần Khải Minh đến chung cư An Lạc lúc trời vừa tạnh mưa, tay xách một túi dụng cụ, vai đeo ba lô cũ và trong đầu chỉ có một mong muốn rất khiêm tốn: ngày đầu tiên đừng có ai chết vì thang máy. Mong muốn ấy nghe hơi xui, nhưng với một tòa nhà mười tám tầng đã xây hơn hai mươi lăm năm, mặt ngoài loang lổ như áo mưa phơi quên ba mùa, thang máy kêu ken két từ tận sảnh, còn bảng thông báo dán bảy lớp giấy chồng lên nhau đến mức thông báo mới nhất cũng có vẻ như di tích khảo cổ, Minh thấy mình đã rất lạc quan.

Phòng quản lý nằm bên cạnh buồng bảo vệ, nhỏ, ẩm và có mùi cà phê nguội. Trên bàn là một chồng phiếu phản ánh chưa xử lý, một chiếc máy bộ đàm tróc sơn, sổ giao ca viết bằng ba loại bút khác nhau và một phong bì ghi tên anh bằng nét chữ vội. Minh mở phong bì, thấy hợp đồng thử việc một tháng, thẻ nhân viên và tờ giấy bàn giao chỉ vỏn vẹn mấy dòng: kiểm tra hệ thống nước tầng chín, theo dõi thang máy số hai, tiếp nhận ý kiến cư dân, không tự ý mở căn hộ riêng. Dòng cuối được gạch chân hai lần. Anh nhìn nó lâu hơn những dòng còn lại, rồi gấp giấy lại, nhét vào ngăn kéo.

“Cậu là quản lý mới?” Bảo vệ ca sáng ngẩng đầu khỏi ly trà đá. Anh ta khoảng bốn mươi, mặt mệt kiểu người đã nghe quá nhiều tiếng chuông cửa và quá ít lời cảm ơn. Trên bảng tên ghi Tạ Quốc Bình. “Tôi tưởng công ty lại cử một cậu sinh viên thực tập xuống để cư dân chửi cho quen nghề.”

Minh đặt túi dụng cụ xuống. “Tôi hai mươi chín. Đủ tuổi bị chửi có hợp đồng lao động.”

Bình phì cười, rồi lập tức thở dài như nhớ ra nơi này không hợp với tiếng cười quá ba giây. “Thế tốt. Cư dân An Lạc quý người mới lắm. Mỗi người quý một kiểu. Tầng năm quý bằng cách hỏi phí quản lý đi đâu. Tầng bảy quý bằng cách dọa kiện. Tầng mười hai thì…” Anh ta ngừng lại, liếc nhanh lên màn hình camera nhỏ đặt trên kệ. “Tầng mười hai hơi đặc biệt.”

Minh nhìn theo. Màn hình chia thành mười sáu ô, vài ô nhiễu hạt, vài ô tối mờ, một ô ghi Hành lang tầng 12 đứng yên dưới ánh đèn vàng. Anh chưa kịp hỏi thì ngoài sảnh đã vang lên tiếng kéo cửa kính đánh rầm, kèm giọng một phụ nữ trung niên: “Quản lý đâu? Tôi nói rồi, nước nhà tôi nhỏ từng giọt từ đêm qua, nhỏ đến mức tôi nằm mơ thấy mình sống dưới hang động!”

Ngày đầu ở An Lạc bắt đầu như vậy: không có nghi thức chào mừng, chỉ có một vòi nước rò và ba người đứng xem như thể Minh đang phẫu thuật tim cho cả tòa nhà. Căn 904 có đường ống dưới bồn rửa bị lỏng gioăng. Minh thay tạm, ghi lại cần mua linh kiện đúng cỡ, rồi nghe chủ nhà phàn nàn thêm mười phút về việc quỹ bảo trì thu đều như thu nợ nhưng cái gì cũng “đợi báo cáo”. Anh không cãi. Anh chỉ hỏi xin ảnh phiếu sửa chữa cũ. Người phụ nữ nhìn anh nghi ngờ, cuối cùng vẫn mở điện thoại. Trong ảnh, ngày bảo trì gần nhất ghi cách đây ba tháng, nhưng con ốc ở khớp nối đã rỉ đến mức Minh đoán ít nhất cả năm chưa ai động vào.

Anh lưu ý đó vào sổ. Không kết luận vội. Một tòa nhà cũ luôn biết cách khiến mọi thứ trông tệ hơn thực tế, nhưng cũng có những thứ tệ hơn cả vẻ ngoài của nó. An Lạc thuộc loại thứ hai. Trên đường xuống, thang máy số hai dừng khựng giữa tầng tám và tầng bảy, rung nhẹ một cái. Bên trong có một ông cụ ôm túi rau, một cô gái trẻ đang livestream dở và một cậu bé đeo cặp học sinh đứng sát góc. Cô gái tắt nụ cười trên màn hình nhanh đến mức gần như chuyên nghiệp, rồi quay sang lườm bảng điều khiển. “Lại nữa à? Nhà này mà có linh hồn, chắc linh hồn cũng muốn chuyển hộ khẩu.”

Minh bấm nút liên lạc nội bộ. Tín hiệu rè, nhưng còn nghe được. Anh báo cho Bình giữ bình tĩnh bên ngoài, rồi yêu cầu mọi người lùi khỏi cửa. Ông cụ bắt đầu mắng ban quản trị, cô gái quay lại chế độ livestream bằng giọng ngọt như đường hóa học, cậu bé thì im lặng nhìn lên góc cabin nơi có camera. Minh nhận ra ánh mắt đó. Không phải sợ bị quay, mà là biết thứ đang quay mình đôi khi không thật sự quay.

Mười hai phút sau, thang máy mở ở tầng bảy. Không ai bị thương. Ông cụ tuyên bố sẽ viết kiến nghị. Cô gái vừa bước ra vừa nói với điện thoại rằng “mọi người yên tâm, content hôm nay rất chân thật”. Cậu bé là người ra cuối cùng. Nó nhìn Minh, do dự một lát rồi nói nhỏ: “Chú mới tới thì đừng tin đèn xanh trên camera. Có lúc nó sáng nhưng không ghi.” Nói xong, nó chạy xuống cầu thang bộ, để lại Minh đứng trong mùi kim loại nóng và nước mưa bám giày.

Đến trưa, Minh đã nhận đủ kiểu cuộc gọi: mất sóng wifi cũng hỏi quản lý, chó tầng trên chạy như tập thể dục, rác đặt trước cửa phòng rác nhưng không ai chịu mở cửa bỏ vào. Anh ghi hết, trả lời ngắn, không hứa quá đà.

Khoảng ba giờ chiều, trưởng ban quản trị Nguyễn Thành Vinh ghé phòng quản lý. Ông ta mặc áo sơ mi phẳng, tay cầm cặp da, giọng lịch sự đến mức căn phòng ẩm như được phủ véc-ni. “Cậu Minh đúng không? Tôi nghe công ty nói cậu từng học kiến trúc. Tiếc nhỉ.”

Minh rót nước từ bình lọc đã đổi màu ở đáy, đặt trước mặt ông. “Ngồi ở đâu cũng có người mắng chuyện rác. Chỉ khác mức lương.”

Vinh cười, ánh mắt dừng ở chồng hồ sơ bảo trì Minh vừa kéo ra. “An Lạc cũ rồi. Cậu cứ xử lý việc vận hành trước mắt. Những chuyện lớn như sửa chữa tổng thể, quỹ bảo trì, định hướng tương lai của tòa nhà… đã có ban quản trị.”

“Tôi cũng chỉ định đi từng bước.” Minh đóng tập hồ sơ lại. “Bước đầu là biết cái gì hỏng thật, cái gì được ghi là đã sửa.”

Nụ cười của Vinh mỏng đi một chút. “Cẩn thận là phẩm chất đáng quý. Nhưng ở chung cư, cẩn thận quá dễ thành xen vào đời tư. Cư dân ở đây nhạy cảm. Nhất là vài căn hộ có hoàn cảnh riêng.”

Minh chưa kịp hỏi “vài căn” là căn nào thì ngoài cửa có tiếng dép nhựa quẹt trên nền. Một bà cụ tóc bạc, người nhỏ nhưng ánh mắt sắc, đứng đó với túi rau muống trên tay. Bà nhìn Vinh trước, rồi nhìn Minh. “Quản lý mới hả?”

“Vâng.” Minh đứng dậy. “Cháu là Trần Khải Minh.”

“Bà Lâm Tố Hoa, 1205.” Bà cụ nói như đọc biên bản. “Đèn hành lang tầng mười hai chập chờn ba hôm rồi. Ban đêm nháy như phim ma rẻ tiền. Cậu sửa được thì sửa. Không sửa được thì dán thông báo bảo mọi người nhắm mắt đi qua cho tiết kiệm điện.”

Bình ở ngoài ho khụ một tiếng, có lẽ để giấu cười. Minh cầm sổ. “Cháu lên kiểm tra ngay.”

Bà Hoa gật đầu, nhưng chưa đi. Bà đưa mắt về phía tập thông báo trên bàn. “Cậu phát giấy cho từng nhà à?”

“Thông báo kiểm tra hệ thống nước và xác nhận thông tin cư dân.”

“Tầng mười hai để tôi nói trước.” Bà cụ siết túi rau. “Có nhà không thích bị gõ cửa.”

Vinh đặt ly nước xuống rất khẽ. “Bà Hoa hay lo xa. Nhưng Minh này, thông báo thì cứ làm đúng quy trình. Không ai nhận thì ghi nhận không liên hệ được. Đừng làm phức tạp.”

Hai người một già một trung niên nói cùng một chuyện bằng hai kiểu trái ngược: một người như che cửa lại, một người như muốn biến cánh cửa thành dòng chữ trong hồ sơ. Minh kẹp xấp thông báo vào bìa cứng, không hỏi thêm. Hỏi sớm thường chỉ làm người có bí mật khóa cửa kỹ hơn.

Chiều muộn, anh lên tầng mười hai. Hành lang dài, hẹp, sơn tường bong thành từng mảng như bản đồ những nơi không ai muốn đến. Đèn đúng là chập chờn; mỗi lần sáng lên, các cánh cửa hiện ra một lượt rồi lại lùi vào bóng tối. 1201 treo vòng hoa giả phai màu, 1203 có tấm biển “em bé ngủ, xin đừng bấm chuông” dù tiếng tivi bên trong rất lớn, 1205 nhà bà Hoa có mùi canh bí đỏ thoảng ra. Căn 1207 nằm cuối hành lang, cửa gỗ nâu sẫm, tay nắm sạch hơn những căn khác một cách kỳ lạ, trước cửa không có thảm, không có dép, không có dấu hiệu ai vừa ra vào.

Minh dán thông báo lên các căn theo danh sách. Đến 1207, anh dừng lại. Trên danh sách cư dân, chủ hộ là Phạm Diệu Hương, sáu mươi mốt tuổi. Ghi chú cập nhật ba tháng trước: đi xa, tạm vắng. Không có số điện thoại mới. Anh gõ cửa ba tiếng, vừa đủ nghe, không thúc ép. Hành lang im lặng. Đèn trên đầu nhấp nháy một cái, rồi ổn định. Minh chờ thêm mười giây, dán thông báo lên cửa, ghi vào sổ: 1207 không phản hồi.

Khi anh quay đi, thang máy cuối hành lang mở ra. Không có ai bước ra ngay, chỉ có mùi đồ ăn nóng thoảng tới. Một shipper mặc áo mưa mỏng chạy vội, tay cầm túi cơm buộc kỹ, nhìn số cửa rồi hỏi: “Anh ơi, căn 1207 ở cuối đúng không? Khách dặn để trước cửa, khỏi bấm chuông.”

Minh nhìn túi cơm. Trên hóa đơn in món cháo thịt bằm, canh bí, không cay. Giờ đặt: 18:07. Tên người nhận: Hương. Anh quay lại nhìn cánh cửa vừa được dán thông báo còn phẳng phiu, mép giấy chưa kịp cong vì ẩm. “Căn này tạm vắng ba tháng rồi.”

Shipper ngơ ngác. “Em giao ở đây mấy lần rồi anh. Tối nào cũng đặt gần giờ này. Người ta trả tiền online, dặn để trước cửa. Có hôm sáng hôm sau em đi ngang vẫn thấy hộp rỗng trong thùng rác tầng dưới mà.”

Minh không đáp ngay. Hành lang tầng mười hai bỗng dài hơn lúc anh mới bước vào. Những cánh cửa đóng im, đèn vàng đứng yên, camera ở góc trần hiện một chấm xanh nhỏ và bình thản. Anh cúi xuống, nhìn tờ thông báo trên cửa 1207. Không ai nhận, đúng quy trình. Không liên hệ được, đúng hồ sơ. Nhưng một bữa cơm nóng đang được đặt trước một căn hộ được ghi là không có người ở, và trong khoảnh khắc ấy, Minh nghe trong đầu mình vang lên tiếng chuông điện thoại cũ, rất xa, rất mảnh, như một lần nào đó anh đã chậm mất một cánh cửa.

Anh lấy bút, gạch dưới dòng ghi chú vừa viết trong sổ, thêm bốn chữ: cần kiểm tra lại.