Chương 17 - Chương 17: Thành Phố Không Miễn Phí

Vy nhìn chữ Mẹ nhấp nháy trên màn hình đến hồi chuông thứ ba mới bấm nghe. Logo VayVui vẫn còn nằm ở góc file proposal phía sau lớp thông báo cuộc gọi, nhỏ đến mức nếu không phải người đang nợ chính nó, có lẽ cô đã bỏ qua. Giọng mẹ vang lên trong tiếng loa xe khách và tiếng người kéo vali: ‘Vy à, mẹ tới bến rồi. Con đang ở đâu?’ Cổ họng Vy nghẹn lại. Cô muốn nói con đang ở quán cơm, con mất ví, con nợ hơn bốn triệu, con vừa được người ta đưa sáu triệu để im miệng. Nhưng tất cả những câu thật ấy chen nhau ở cửa, cuối cùng chỉ một câu lọt ra được: ‘Mẹ đứng yên ở cổng chính giúp con. Đừng bắt xe ôm vội. Ở đó cái gì cũng tính tiền.’

Nói xong, Vy mới nhận ra mình vừa mở đầu Arc mới của đời mình bằng một câu rất đúng tinh thần: thành phố này không miễn phí kể cả sự hoảng hốt. Mẹ cô im một nhịp, chắc đang ngạc nhiên vì đứa con gái trước nay luôn tỏ ra rành thành phố bỗng dặn như một nhân viên tổng đài. Rồi bà hỏi: ‘Con không ra đón mẹ được hả?’ Vy nhìn bà Sáu đang bưng nồi canh ra quầy, nhìn thùng rau chưa rửa hết, nhìn đồng hồ mới gần mười một giờ mà đã thấy ngày hôm nay dài như một tháng trả góp. ‘Con đang phụ việc ở gần đây. Mẹ chờ con hai mươi phút, được không? Con gọi lại chỉ đường cho mẹ, mình gặp ở trạm xe buýt cho đỡ tốn.’

Bà Sáu nghe tới chữ xe buýt thì liếc cô một cái. Không phải kiểu thương hại, mà kiểu người từng sống đủ lâu để biết một cô gái đang cố giữ cái mặt mỏng khỏi rách ngay trước mẹ mình. Bà lấy khăn lau tay, nói: ‘Đi đi. Rau tôi tự rửa được, không chết ai. Nhưng nhớ quay lại trước giờ cơm trưa. Cơm không miễn phí, thành phố cũng vậy, lời hứa càng không.’ Vy gật đầu nhanh, thấy mắt mình cay vì bị mắng đúng chỗ. Cô không có tiền để đi xe, nên đi bộ ra trạm gần bến, vừa đi vừa mở email trả lời BrightSide. Một email mới đã tới trong lúc cô nghe máy mẹ. Nội dung rất mềm: họ cảm ơn sự chuyên nghiệp của cô, hợp đồng sẽ gửi sau khi cô xác nhận slot, còn danh sách đối tác là thông tin nội bộ chưa công bố. Dòng cuối cùng khiến Vy lạnh gáy: ‘Anh Khải đánh giá chị Vy hiểu tốt tâm lý người trẻ đô thị, từng triển khai nội dung tài chính hiệu quả, nên rất mong chị cân nhắc nhanh để giữ ngân sách.’

Anh Khải. Vy đọc cái tên ấy hai lần giữa vỉa hè nắng gắt. Cô chưa từng gặp trực tiếp Trịnh Khải, nhưng cái tên đã xuất hiện trong brief quảng cáo VayVui cũ, ở phần người duyệt thông điệp cuối cùng. Khi đó cô chỉ là một KOL nhỏ, nhận tiền, đọc slogan, tự thuyết phục rằng mình đang giới thiệu giải pháp linh hoạt cho người trẻ. Bây giờ, cùng một cái tên đi vòng qua BrightSide, qua LumenDay, qua một bộ planner màu xanh sạch sẽ, rồi đặt trước mặt cô sáu triệu. Vy chợt hiểu mình không được chọn vì video Ngày 7 quá hay. Cô được chọn vì họ biết cô đã từng đồng ý một lần.

Cô dừng dưới bóng một mái hiên tiệm khóa cửa, chụp màn hình email, lưu vào thư mục bằng chứng, rồi gõ trả lời. Ngón tay cô run, không phải vì đạo đức trong cô bỗng cao lớn, mà vì tài khoản ngân hàng của cô gần như trống rỗng và chủ nhà đã hẹn sáu giờ. Cô viết chậm: ‘Cảm ơn anh/chị. Tôi không thể xác nhận chiến dịch khi chưa có hợp đồng, pháp nhân thanh toán, danh sách đối tác tài trợ và điều khoản bảo đảm quyền công khai trải nghiệm cá nhân đang diễn ra. Với các điều kiện hiện tại, tôi xin phép từ chối đề xuất này.’ Trước khi bấm gửi, cô nhìn lại con số 6.000.000 trong email cũ. Nó đẹp như một chiếc thang đặt cạnh miệng hố. Cô bấm gửi, rồi đứng yên vài giây để nghe tim mình rơi xuống đáy hố trước khi tự trèo lên bằng hai tay không.

Mẹ Hồng Liên đang đứng trước cổng bến xe với một túi vải cũ và cái nón rộng vành bị gió hất lệch. Bà nhỏ hơn trong trí nhớ của Vy, hoặc có lẽ thành phố này làm người từ quê lên tự nhiên nhỏ lại vì bảng hiệu, xe cộ và tiếng còi đều quá tự tin. Vừa thấy con, bà nhìn từ mặt xuống dép, từ túi áo trống tới mái tóc buộc vội, rồi hỏi ngay: ‘Con bệnh hả?’ Vy cười: ‘Con chỉ hơi thiếu ngủ. Bệnh thì còn được nghỉ, thiếu ngủ thì vẫn phải lao động công ích.’ Bà không cười. Cái không cười ấy làm Vy thấy đau hơn cả một câu mắng.

Hai mẹ con đi về phía trạm xe buýt. Vy giải thích đường đi bằng giọng quá nhanh, như thể chỉ cần đủ thông tin kỹ thuật thì mẹ sẽ không hỏi đời cô đang hỏng ở đoạn nào. Nhưng mẹ cô đã nuôi cô hai mươi lăm năm, không dễ bị đánh lạc hướng bằng tuyến số mấy. Bà hỏi: ‘Con nói thật cho mẹ nghe. Nhà trọ có chuyện gì không?’ Vy im. Một chiếc xe buýt chạy qua, gió nóng táp vào mặt. Cô suýt nói không có gì, câu nói dối cũ đã nằm sẵn trên lưỡi, trơn tru như son dưỡng. Nhưng rồi cô nhớ logo VayVui, nhớ bình luận ‘có tiền quảng cáo rồi’, nhớ Lục An nói tiền nhanh không tự xấu, thứ xấu là điều khoản bắt cô ngừng nói về thứ đang xảy ra với mình. Vy nuốt xuống, nói: ‘Có. Con trễ tiền phòng. Chiều nay chủ nhà hẹn sáu giờ. Con cũng đang nợ một app vay hơn bốn triệu, đã quá hạn.’

Mẹ Hồng Liên đứng khựng lại. Trong vài giây, Vy thấy trước tất cả những câu bà có thể nói: mẹ đã bảo rồi, làm tự do có ra gì đâu, con lên thành phố để thành thế này hả. Nhưng bà chỉ siết quai túi vải, giọng thấp hẳn: ‘Sao con không nói sớm?’ Câu đó không nhẹ hơn trách mắng. Nó chỉ buồn hơn. Vy nhìn hàng ghế trạm xe, nhìn một cụ già đang đếm tiền lẻ mua vé, rồi nói: ‘Vì con sợ mẹ thất vọng. Vì con đã quen chụp phần đẹp lên mạng, phần xấu thì nhét dưới gầm giường. Đến lúc gầm giường đầy quá, nó tự bò ra.’ Mẹ cô thở ra một hơi dài. ‘Mẹ có mang ít tiền.’ Vy lập tức lắc đầu, nhanh đến mức chính cô cũng bất ngờ. ‘Con chưa thể lấy để trả nợ. Nếu mẹ trả thay, con sẽ lại học được một bài rất sai là cứ giấu đến khi có người cứu.’

Bà nhìn cô như nhìn một đứa trẻ vừa nói câu người lớn nhưng tay vẫn dính bột bánh. ‘Không lấy tiền trả nợ thì mẹ lên đây làm gì?’ Vy cười méo: ‘Làm nhân chứng rằng con chưa chết vì sĩ diện. Với lại… mẹ có thể ngồi ở quán bà Sáu, ăn cơm bằng tiền của mẹ, còn con phụ việc trả phần của con. Chiều con gặp chủ nhà. Con sẽ xin lịch trả bằng tiền con kiếm được, không hứa bừa.’ Nói ra đến đó, Vy mới thấy câu này không oai chút nào. Nó nhỏ, yếu, và rất có khả năng bị từ chối. Nhưng ít nhất nó là câu có thể đứng được ngoài nắng.

Khi họ về tới quán, bà Sáu đặt trước mặt mẹ Vy một ly trà đá và nói giá hai nghìn, rõ ràng, không thêm thắt tình thương vào hóa đơn. Mẹ Vy móc tiền trả, hơi ngượng, còn Vy thì thấy biết ơn cái cách bà Sáu làm mọi thứ có giá vừa đủ để con người không phải cúi đầu quá sâu. Lục An nhắn trong lúc Vy bê khay cơm ra bàn: ‘Tối nay tiệm có một lô đồ cũ cần phân loại và viết mô tả bán lại. Nếu em làm được thật, tôi trả công theo món, không ứng trước. Không nhiều, nhưng là tiền sạch.’ Vy đọc tin nhắn ấy, cổ họng nghẹn một nhịp. Không nhiều. Không ứng trước. Không cứu kịp mọi thứ. Nhưng đó là một cánh cửa không có logo VayVui ở góc.

Cao trào nhỏ của buổi trưa đến khi BrightSide gọi thẳng. Người phụ nữ đầu dây vẫn lịch sự, nhưng phía sau chữ lịch sự có tiếng kim loại mỏng. ‘Chị Vy, bên em cần xác nhận trước mười hai giờ để giữ ngân sách. Điều khoản hạn chế nhắc tên đơn vị tài chính chỉ nhằm tránh rủi ro pháp lý cho chị thôi ạ.’ Vy đứng cạnh thùng cơm, mồ hôi chảy dọc sống lưng. Mẹ cô đang ngồi cách đó ba bàn, giả vờ nhìn thực đơn nhưng tai chắc chắn dựng lên. Bà Sáu đang tính tiền cho khách. Cả thành phố như chờ xem một người nợ quá hạn có thể từ chối sáu triệu bao nhiêu lần trong một buổi sáng. Vy đáp: ‘Nếu là để bảo vệ tôi, hợp đồng nên ghi rõ tôi được nói sự thật có bằng chứng. Nếu không ghi được, tôi không nhận.’ Đầu dây bên kia im một nhịp, rồi nói: ‘Em hiểu. Nhưng chị cân nhắc, vì câu chuyện cũ của chị với VayVui nếu bị cộng đồng hiểu sai thì rất tiếc.’

Vy nắm chặt điện thoại. Câu đó không còn mềm nữa. Nó là một chiếc móc nhỏ kéo thẳng vào quá khứ. Cô cảm ơn, tắt máy, rồi lập tức ghi âm chú thích thời gian cuộc gọi vào note bằng chứng. Mẹ cô nhìn cô rất lâu. Lần này, bà không hỏi thêm tiền đâu, nợ bao nhiêu, sao ngu thế. Bà chỉ nói: ‘Ăn đi đã. Đói thì người ta dễ ký bậy.’ Vy bật cười, và trong tiếng cười có chút gì đó vỡ ra, nhưng không phải thứ làm cô sụp xuống. Có lẽ mẹ cô cũng không biết cách thương con cho đúng, chỉ biết mang tiền lên thành phố. Còn cô cũng không biết cách làm con cho đúng, chỉ biết giấu nợ dưới lớp filter. Hai người vụng về ngồi đối diện nhau, trước hai phần cơm có giá rõ ràng, giữa một thành phố không cho không ai thứ gì ngoài bài học.

Đến gần một giờ, khi Vy vừa quay xong một đoạn video ngắn nói rằng Ngày 8 bắt đầu bằng việc cô từ chối một hợp đồng không minh bạch và sẽ cập nhật bằng chứng sau khi che thông tin cần thiết, thông báo mạng xã hội đột ngột nổ liên tục. Một tài khoản mới đăng lại đoạn video quảng cáo VayVui của cô từ năm ngoái. Trong clip, Vy mặc chiếc áo trắng rất sạch, cười đúng góc, nói câu mà bây giờ nghe như một cái tát: ‘Đôi khi, chỉ cần một khoản vay nhỏ là bạn có thể nhẹ đầu hơn rất nhiều.’ Bên dưới, caption viết: ‘Người dạy chúng ta không tiêu tiền từng dạy người khác đi vay.’ Vy nhìn khuôn mặt cũ của mình trên màn hình. Thành phố không miễn phí. Quá khứ cũng vậy.