Chương 6: Một Bàn Làm Việc Còn Trống
Cuối tuần, Khang đứng trước phòng dự án sinh viên sớm hơn giờ Hạ An hẹn bảy phút.
Cửa phòng mở hé. Qua lớp kính, anh thấy bốn cụm bàn ghép lại thành một khoảng làm việc dài, trên đó lẫn lộn bìa cứng, thước thép, vài mẫu vật liệu và những tờ giấy dán đầy chữ. Gần cửa sổ có một bàn trống hoàn toàn, chỉ đặt một chiếc ghế kéo vào sát mép. Không có bảng tên, không có dụng cụ, cũng không có dấu hiệu ai vừa rời đi.
Khang đứng ngoài thêm một nhịp. Hai hôm trước, anh vừa tự buộc mình phải tìm một dự án mới thay vì để vụ cũ nuốt cả học kỳ. Lúc trả lời tin nhắn, anh thấy quyết định đó đơn giản hơn nhiều so với khi đứng trước một chỗ thật sự để bắt đầu lại.
“Anh đến rồi thì vào đi.”
Hạ An ngồi ở đầu bàn phía trong, trước mặt là một cuốn sổ mép giấy đã quăn và một tập biểu mẫu kẹp bằng ghim đen. Cô không đứng dậy đón, chỉ kéo chiếc ghế đối diện ra bằng chân. “Tôi tưởng anh sẽ hỏi dự án là gì trước khi nhận lời.”
Khang ngồi xuống. “Nếu dự án chỉ cần người dựng bản mẫu thì xem trước cũng không muộn.”
“Đúng là đang cần người dựng bản mẫu.” Hạ An gập cuốn sổ lại. “Nhưng nếu chỉ cần một người biết cắt, lắp và sửa kết cấu thì tôi đã không nhắn anh.”
Khang nhìn sang bàn trống gần cửa sổ. Trên tường phía sau có tờ thông báo của Chương trình Dự án Sinh viên Ứng dụng; một dòng được khoanh bút: nhóm phải duy trì đủ vai trò để tiếp tục vào vòng đánh giá kế tiếp.
“Thiếu vị trí kết cấu?” anh hỏi.
Hạ An gật đầu. “Hiện tại là vậy. Nếu không bổ sung được người phù hợp, dự án có thể bị dừng trước khi kịp dựng bản mẫu nghiêm túc. Bàn kia đang để cho vị trí đó.”
Mấy bản phác giữa bàn đều xoay quanh cách sắp xếp một góc học tập trong phòng trọ nhỏ. Có bản kéo mặt bàn sát giường, có bản gom đồ theo chiều đứng, có bản chỉ đánh dấu phần diện tích bị sinh hoạt hằng ngày chiếm mất.
Anh đưa tay kéo một tờ lại gần. “Các phương án này chưa có kết cấu chính.”
“Chưa.”
“Nếu muốn tiết kiệm diện tích, có thể bắt đầu từ một khung tự đứng rồi đưa mặt bàn vào—”
“Khoan.” Hạ An dùng đầu bút chặn mép giấy trước khi anh xoay nó. “Anh vừa ngồi được chưa tới năm phút.”
Khang tựa lưng lại. “Cô mời tôi vì cần người làm kết cấu.”
“Tôi mời anh vì anh làm kết cấu tốt. Hai chuyện không giống nhau.”
Hạ An kéo ra một tờ chỉ có ba dòng: chỗ học chiếm diện tích; đồ học lẫn với đồ sinh hoạt; không gian thay đổi theo cách người thuê dùng phòng.
“Mục tiêu hiện tại là một góc học tập phù hợp phòng trọ nhỏ,” cô nói. “Chúng tôi chưa khóa cái bàn phải gập thế nào, chưa khóa nó có giá, có ngăn hay có bao nhiêu khớp. Tôi không muốn một cơ cấu xuất hiện trước rồi cả nhóm phải đi tìm lý do để chứng minh nó cần thiết.”
Khang nhìn ba dòng đó. Phản xạ của anh vẫn là kéo bút lại gần và bắt đầu vẽ, chỉ khác trước ở chỗ lần này anh nhận ra phản xạ ấy trước khi làm theo.
“Vậy cô muốn tôi làm gì trong hai tuần đầu?”
“Nếu anh vào, trước hết xem dữ liệu đã có, cùng nhóm khóa phạm vi rồi mới dựng.” Hạ An mở tập biểu mẫu. “Và có một điều nữa.”
Khang đã đoán câu tiếp theo sẽ liên quan đến chuyện đang lan trong khoa. Anh đặt hai tay lên mặt bàn, không chạm vào chiếc bút trong túi.
Hạ An nhìn thẳng anh. “Tôi biết chuyện đội thi cũ của anh.”
Không khí trong phòng không đổi, nhưng vai Khang cứng lại. “Biết đến đâu?”
“Biết anh bị rút suất khi cơ cấu trong hồ sơ bên kia trùng với phần của anh. Biết khoa vẫn đang rà soát. Tôi không biết ai đúng ở phần tôi chưa thấy, và tôi cũng không định hỏi anh kể lại toàn bộ để tôi đứng về phía nào.”
Khang im lặng. Sau nhiều ngày toàn những câu hỏi buộc anh tự bào chữa, cách Hạ An dừng đúng ở phần cô biết khiến anh bất ngờ. Cô không hỏi anh có sao chép không, cũng không vội nói mình tin anh.
“Vậy điều cô quan tâm là gì?”
“Anh có làm việc minh bạch trong nhóm này không.”
Khang bật cười rất khẽ, không hẳn vì thấy buồn cười. “Minh bạch nghĩa là?”
“Bất kỳ thay đổi nào có thể làm người khác phải sửa phần việc, cả nhóm phải nhìn thấy trước khi nó biến thành bản đang dùng. Anh đổi góc chân, đổi kích thước, đổi vật liệu, đổi cách lắp—đừng để đến lúc người khác cắt xong mới biết bản vẽ đã khác.”
“Nếu đang ở xưởng mà tôi thấy một chi tiết sai thì sao?”
“Thì anh sửa lỗi cần sửa để an toàn hoặc để bản mẫu không hỏng. Nhưng thay đổi thiết kế thì phải báo.”
“Báo từng thay đổi sẽ chậm.”
“Có thể.”
“Và không phải ai trong nhóm cũng đủ chuyên môn để quyết định một góc liên kết nên là bao nhiêu.”
Hạ An không phản bác ngay. Cô gạch chân một dòng trong cuốn sổ, rồi mới ngẩng lên. “Tôi không yêu cầu mọi người bỏ phiếu cho từng con ốc. Tôi yêu cầu người bị ảnh hưởng biết anh đã thay cái gì và vì sao. Quyền chuyên môn không đồng nghĩa với quyền để người khác làm theo một phiên bản đã chết.”
Khang nhíu mày. Trong xưởng, anh quen thấy vấn đề, sửa bản vẽ rồi làm tiếp; tốc độ đó là một trong những thứ anh giỏi nhất. Bắt mọi thay đổi đi qua một vòng trao đổi nghe giống cách tự làm chậm mình.
“Nếu tôi phải chờ cả nhóm mỗi lần có thay đổi, người chịu trách nhiệm kỹ thuật cuối cùng là ai?” anh hỏi.
“Người phụ trách kỹ thuật vẫn chịu trách nhiệm phần kỹ thuật.” Hạ An đặt bút xuống. “Nhưng trách nhiệm không phải là anh được sửa mọi thứ một mình. Nếu thay đổi của anh làm phần nghiên cứu, chi phí, hướng dẫn hay chế tạo của người khác lệch theo, họ phải có cơ hội nói trước khi hậu quả xuất hiện.”
Khang nhìn quanh. Anh chưa biết dữ liệu trên bảng ghim được lấy từ bao nhiêu người, cũng chưa biết những thành viên còn lại làm được đến đâu. Anh chỉ biết nếu nhận chỗ ngồi kia, anh sẽ bước vào một cách làm trái với thói quen của mình ngay từ ngày đầu.
Điều khó chịu nhất là Hạ An không hề nói quy tắc đó được đặt ra vì vụ của anh. Cô nói như thể đó đơn giản là cách nhóm này muốn tồn tại.
“Cô nghĩ tôi sẽ giấu thay đổi?”
“Tôi chưa làm việc với anh nên tôi không biết.”
“Nhưng cô vẫn mời.”
“Vì tôi đã xem những bản mẫu anh từng làm ở các buổi phản biện chung.” Hạ An kéo một tờ phác sang phía anh. “Anh biến một ý tưởng thô thành thứ có thể kiểm tra rất nhanh. Nhóm tôi đang thiếu đúng khả năng đó.”
Khang không đáp ngay. Mấy ngày qua, tên anh thường đi trước năng lực: bị rút suất, hồ sơ rà soát, học bổng chờ xem xét. Hạ An biết chuyện, nhưng vẫn gọi đúng thứ anh làm tốt mà không biến nó thành lời bênh vực.
Sự nhẹ nhõm ấy vừa xuất hiện đã bị điều kiện kế tiếp giữ lại.
“Tôi cần người có năng lực,” Hạ An tiếp. “Không cần một người vào đây để chứng minh mình giỏi hơn đội cũ. Nếu anh chỉ muốn có một sản phẩm mới thật nhanh để dập tiếng đồn, chúng ta sẽ cãi nhau từ tuần đầu.”
“Tôi không định dùng dự án của cô làm bảng thông báo.”
“Tốt.”
“Nhưng tôi cũng không nhận một vị trí mà mọi quyết định kỹ thuật đều phải xin phép.”
“Tôi không mời anh làm thợ thi công.” Hạ An đẩy tập biểu mẫu về phía giữa bàn. “Anh có quyền phản đối, đề xuất và chịu trách nhiệm chuyên môn. Chỉ có một quyền anh không có: tự thay bản chung rồi để mọi người phát hiện sau.”
Khang kéo tập giấy lại. Phần cuối có ô ghi thành viên thử việc và lịch hai tuần. Không phải cam kết dài hạn; nếu không hợp cách làm, hai bên có thể dừng sau thời gian thử.
“Trong hai tuần, nếu tôi thấy quy trình làm chậm mà không tạo giá trị?”
“Anh đưa ví dụ cụ thể, chúng ta sửa quy trình.”
“Còn nếu tôi chứng minh một thay đổi kỹ thuật cần làm ngay?”
“Thì làm ngay, nhưng để lại đủ thông tin cho người khác theo kịp.”
Khang gõ một lần lên mép tập giấy. “Tôi vẫn nghĩ cô đang biến việc đơn giản thành nhiều bước.”
“Tôi cũng nghĩ anh sẽ cố bỏ bớt bước ngay khi có cơ hội.”
Hai người nhìn nhau. Khang đáng lẽ phải khó chịu hơn, nhưng lần đầu sau nhiều ngày anh lại có một việc để tranh luận không liên quan đến chuyện ai tin anh có sao chép hay không.
Anh cầm bút lên. “Thử hai tuần.”
“Hai tuần.” Hạ An xoay biểu mẫu đúng chiều cho anh. “Trong thời gian đó anh là người thử việc của nhóm, chưa ai mặc định anh sẽ ở lại.”
“Tôi cũng chưa mặc định nhóm này đáng để ở lại.”
“Càng tốt.”
Khang ký tên. Học bổng vẫn treo, suất dự thi vẫn mất, và sáng thứ hai anh vẫn phải trở lại lớp giữa những ánh mắt chưa biết khi nào đổi khác. Không điều nào được giải quyết bởi chữ ký này.
Nhưng khi Hạ An đứng dậy, kéo chiếc ghế ở bàn trống ra và đặt lên đó một tấm bìa cứng còn sạch, Khang nhận ra anh không còn phải chờ đến khi vụ cũ có kết luận mới được phép làm thứ tiếp theo.
“Bàn của anh trong hai tuần,” cô nói. “Đừng vội mang cả xưởng đến đây. Mai nhóm mới gặp đủ.”
Khang đặt balô xuống ghế. Trên bàn không có bản vẽ cũ hay biên bản nào cần anh giải thích, chỉ có một khoảng trống đủ để mở máy và trải giấy.
Anh quay lại bàn chung. “Cho tôi xem phần các cô đã làm đến đâu.”
Hạ An không đưa các bản phác. Cô lấy ra một tập giấy dày, mép trên đánh dấu bằng nhiều mẩu giấy nhỏ. Khang thấy câu ghi tay, sơ đồ phòng trọ, kích thước đo nhanh và những đoạn trả lời được gạch chân.
Hạ An đặt tập ghi chú người dùng trước mặt anh.
“Nếu anh chỉ muốn sửa cái bàn, anh vào nhầm nhóm rồi.”