Chương 5: Học Bổng Chờ Xem Xét

Hai ngày sau, tin đồn trong khoa đã bớt ồn hơn, nhưng Khang không thấy nhẹ đi.

Những tin nhắn hỏi thẳng anh có sao chép hay không đã thưa dần. Thay vào đó là những khoảng ngừng khi anh bước vào lớp, vài cuộc trò chuyện đổi chủ đề lúc anh đến gần. Một câu hỏi còn có thể trả lời; sự dè chừng thì không.

Sáng đó, anh có lịch ở phòng công tác sinh viên.

Khang đến sớm gần mười phút và đọc lại thư mời. Nội dung chỉ ghi trao đổi về tình trạng học bổng trong thời gian khoa rà soát vụ việc. Không có chữ đình chỉ hay thu hồi, nhưng ngón tay anh vẫn lần đến chiếc nắp bút trong túi.

Anh dừng lại trước khi siết nó.

Khi được gọi vào, cán bộ phụ trách đặt trước mặt Khang một bản thông báo ngắn. Bà không hỏi về cơ cấu khóa hay anh nghi ai. Ở đây chỉ có tình trạng xác minh, quyết định đã có hiệu lực và học bổng của anh thuộc trường hợp nào theo quy trình.

“Hiện tại học bổng của em chưa bị cắt,” bà nói, ngón tay giữ ở dòng giữa trang. “Nhưng vì tư cách đại diện đã bị rút trong lúc một vấn đề về liêm chính học thuật vẫn đang được xem xét, hồ sơ học bổng phải chuyển sang trạng thái chờ kết quả rà soát.”

Khang nhìn xuống dòng được in đậm. “Chờ nghĩa là kỳ này chưa được giải ngân tiếp?”

“Đúng. Chưa giải ngân phần còn lại cho đến khi có kết quả đủ để xử lý hồ sơ.” Bà nói chậm, không tránh ánh mắt anh. “Nếu kết quả xác định không có vi phạm thuộc diện ảnh hưởng học bổng, hồ sơ sẽ được xử lý lại theo quy trình. Nếu có kết luận khác, khi đó mới xét bước tiếp theo.”

“Vậy hiện tại không phải quyết định thu hồi?”

“Không.”

Khang gật đầu. Câu trả lời chính xác, và chính vì chính xác nên nó không cho anh chỗ bám vào một sự bất công rõ ràng để phản ứng. Học bổng chưa mất. Tiền cũng chưa về. Hai điều đó cùng đúng.

Anh hỏi tiếp: “Có cách nào để giữ lịch giải ngân trong lúc chờ không? Em đã có biên bản của khoa ghi rõ chưa có kết luận em cố ý sao chép.”

Cán bộ phụ trách đọc phần trích dẫn anh đưa kèm rồi đẩy lại cho anh. “Biên bản này quan trọng vì nó xác định đúng trạng thái vụ việc. Nhưng bên tôi không thể dùng nó để tự kết luận thay tiểu ban. Học bổng có quy trình xét và quy trình rà soát riêng. Giảng viên, khoa hay phòng công tác sinh viên đều không thể tự ý bỏ qua một bước chỉ vì tin em.”

Cụm từ cuối khiến Khang ngẩng lên.

Bà bổ sung ngay: “Tôi không nói là không ai tin em. Tôi nói niềm tin của một người không thay được kết quả chính thức.”

Khang im vài giây. Cách nói ấy làm anh nhớ đến thầy Lâm và câu hỏi ông luôn đặt trước khi xác nhận: mình trực tiếp thấy phần nào. Nếu không ai được tự ý kết luận anh có lỗi, cũng không ai được tự ý tuyên bố anh vô can chỉ để cứu anh trước mắt.

Điều đó công bằng. Chỉ là công bằng vẫn có thể rất đắt.

“Em cần làm gì ở phía học bổng?” anh hỏi.

“Giữ tình trạng học tập bình thường, theo dõi thông báo và nộp bổ sung nếu khoa có kết quả mới. Nếu em gặp khó khăn về lịch đóng các khoản bắt buộc, em có thể hỏi bộ phận tài chính về những lựa chọn áp dụng chung cho sinh viên.” Bà dừng một nhịp. “Nhưng tôi không muốn em hiểu nhầm đó là cam kết miễn hay hoãn riêng cho trường hợp của em.”

“Em hiểu.”

Khang đọc kỹ từng dòng trước khi ký xác nhận đã nhận thông báo. Anh hỏi ngày cập nhật hồ sơ gần nhất và cách nộp kết quả rà soát khi có. Không câu nào khiến tiền học bổng xuất hiện lại, nhưng khi bước ra, anh biết chính xác mình đang đứng ở đâu.

Không bị cắt. Chờ xem xét.

Hai chữ “chờ xem xét” theo Khang suốt quãng đường về nhà trọ.

Căn phòng nhỏ nóng hơn bình thường dù quạt đã quay hết số. Trên bàn là hộp cơm anh mua từ trưa nhưng chưa mở, cạnh đó còn cuộn băng giấy và một góc bản vẽ cũ của Bàn Gấp Một Tay. Khang nhìn nó một lúc rồi kéo máy tính lại gần, mở bảng chi phí cá nhân mà trước đây anh chỉ cập nhật khi cuối tháng thấy số dư thấp hơn dự tính.

Anh bắt đầu từ những khoản không thể né: tiền trọ, điện nước, ăn uống, đi lại, học phí và vật liệu cho các môn thực hành. Học bổng trước giờ gánh phần lớn áp lực học phí; khi nó bị treo, khoản tiết kiệm vốn dành cho phát sinh lập tức đổi chức năng.

Khang xóa dự kiến mua bộ dụng cụ mới, dời vài khoản chưa cần và giảm ngân sách vật liệu tự làm ngoài môn học. Những con số cộng lại thành một câu hỏi: nếu việc rà soát kéo dài, anh có thể giữ học kỳ này được bao lâu?

Anh thử ba cách tính.

Cách đầu tiên giả định học bổng được xử lý sớm. Dễ thở, nhưng dựa trên một mốc anh không kiểm soát.

Cách thứ hai cắt gần hết khoản làm dự án cá nhân và giữ chi tiêu ở mức tối thiểu. Khó chịu, nhưng có thể chịu được trong một khoảng thời gian.

Cách thứ ba là tạm dừng một phần học kỳ để dồn thời gian đi tìm bằng chứng, rồi quay lại khi mọi chuyện rõ ràng.

Khang nhìn dòng cuối lâu nhất.

Hai ngày qua, anh đã nhiều lần nghĩ nếu không phải lên lớp, anh có thể lục lại từng tờ phiếu, từng buổi xưởng, từng người từng đi ngang bàn làm việc. Ý nghĩ ấy hấp dẫn vì khiến mọi thứ có vẻ đơn giản: chỉ cần tìm đúng bằng chứng, cuộc sống sẽ trở lại vị trí cũ.

Nhưng anh đã thử trước ngày chung kết: tờ nhận xét có giá trị nhưng giới hạn, lịch xưởng có thời gian nhưng không có nội dung. Nếu bỏ cả học kỳ để săn một thứ chưa biết hình dạng, anh sẽ biến phần còn lại của cuộc sống thành khoảng chờ cho vụ việc này.

Khang dựa lưng vào ghế, nhìn bảng tính đầy những ô vừa sửa. Việc bị rút tên đã lấy mất một cuộc thi. Anh không muốn tự tay đưa thêm cho nó cả học kỳ.

Anh xóa phương án thứ ba.

Quyết định không làm tiền xuất hiện, cũng không khiến lời đồn biến mất. Nhưng nó buộc anh phải nghĩ khác: nếu tiếp tục học, anh cần giữ lịch môn, kiểm soát chi phí và ngừng đốt thời gian vào những cuộc tìm kiếm không có đầu mối mới. Vụ rà soát vẫn phải theo. Chỉ là nó không được quyền nuốt hết những gì anh còn có thể làm.

Điện thoại sáng lên đúng lúc Khang đang đóng bảng tính.

Mẹ gọi.

Anh nhìn màn hình hai nhịp rồi mới bắt máy. “Con nghe đây.”

“Mấy hôm nay con bận à? Hôm thi mẹ nhắn không thấy trả lời.” Giọng mẹ có tiếng ti vi rất nhỏ ở phía sau. “Kết quả sao rồi?”

Khang đưa mắt về góc bàn, nơi bản vẽ cũ vẫn nằm dưới cuộn băng giấy. “Con không thi nữa. Khoa đổi người vì hồ sơ của con có phần đang phải rà soát.”

Đầu dây bên kia im một chút. “Có chuyện gì nghiêm trọng không?”

Anh có thể nói học bổng đã bị đưa vào diện chờ, rằng anh vừa tính xem nếu tiền không về đúng lịch thì phải cắt những gì. Có thể kể cả câu “bị loại vì sao chép” đã chạy qua nhóm sinh viên.

Khang nhìn bảng tính còn mở ở thanh tác vụ rồi nói: “Chưa có kết luận gì. Con đang làm việc với khoa, chắc sẽ chậm một thời gian. Việc học vẫn bình thường.”

“Thế học phí thì sao? Học bổng của con có ảnh hưởng không?”

Bàn tay anh đặt trên mép bàn khựng lại. “Họ đang kiểm tra hồ sơ chung với vụ đó. Chưa có quyết định cắt.”

Đó là sự thật. Chỉ không phải toàn bộ sự thật.

Mẹ hỏi thêm vài câu về ăn uống, rồi nhắc nếu thiếu tiền thì phải nói. Khang đáp “vâng” quá nhanh, đến mức chính anh cũng nghe ra. May mà mẹ không truy tiếp. Khi cuộc gọi kết thúc, căn phòng im hơn trước.

Khang không thấy nhẹ vì đã giấu bớt. Anh chỉ biết mình chưa muốn biến một việc chưa có kết luận thành nỗi lo của cả nhà. Nhưng nếu tình trạng kéo dài, cách trả lời lửng ấy sẽ sớm không còn dùng được.

Anh mở lại lịch học.

Ba buổi thực hành tuần tới vẫn nằm nguyên. Bài nhóm của một môn khác vẫn có hạn nộp. Xưởng vẫn mở theo ca. Những thứ ấy nhìn qua thật nhỏ so với một suất thi vừa mất và học bổng đang treo, nhưng chúng có một lợi thế: chúng yêu cầu anh làm việc cụ thể, không yêu cầu anh đoán người khác đang nghĩ gì về mình.

Khang kéo một tờ giấy trắng ra khỏi chồng bản nháp. Ở đầu trang, anh viết ba dòng: học bình thường; chỉ theo đầu mối có thể kiểm chứng; tìm một dự án khác để tiếp tục làm sản phẩm.

Dòng thứ ba khiến anh dừng bút.

Bàn Gấp Một Tay vẫn là sản phẩm của anh trong phạm vi anh có thể chứng minh, nhưng lúc này mỗi lần mở bản vẽ cũ, anh đều bị kéo ngược về câu hỏi ai đã thấy gì, mốc nào đứng trước mốc nào. Anh cần một việc không bắt đầu bằng tự bào chữa. Một bản mẫu mới, một bài toán mới, thứ mà anh có thể làm từ đầu và lần này không để cả quá trình biến mất chỉ vì anh nghĩ kết quả cuối cùng đã đủ nói thay mình.

Khang chưa biết dự án đó ở đâu. Anh chỉ biết mình sẽ tìm.

Điện thoại rung thêm một lần.

Thông báo đến từ một cái tên anh không ngờ sẽ xuất hiện lúc này: Lê Hạ An.

Khang biết cô qua vài buổi phản biện chung, đủ để nhớ cô thường hỏi những câu buộc người trình bày quay lại xem mình đang giải quyết vấn đề gì. Hai người chưa từng làm cùng nhóm.

Tin nhắn chỉ có hai câu.

“Tôi nghe anh đang không còn theo đội thi cũ. Bên tôi có một dự án đang thiếu người dựng bản mẫu.”

Ngay dưới đó là câu hỏi:

“Anh có muốn vào xem thử không?”