Chương 4: Suất Đại Diện Bị Rút
Câu hỏi của thầy Lâm vẫn theo Khang đến tận phòng họp khoa vào sáng hôm sau.
Ai từng nhìn thấy quá trình em làm, không chỉ sản phẩm cuối?
Khang đã lật danh bạ, lịch nhắn tin và những ghi chú rời đến quá nửa đêm. Có người nhớ anh mang vật liệu vào xưởng, có người từng thấy chiếc bàn đã đứng được, nhưng không ai đủ chắc về lúc cơ cấu khóa được chỉnh thành bản đang tranh chấp.
Bây giờ, trước mặt anh chỉ còn những gì có thể đặt lên bàn mà không cần ai tin lời anh trước.
Bản sao tờ nhận xét của thầy Lâm nằm trong bìa nhựa, phía sau là lịch ca xưởng và biên bản đối chiếu hôm qua. Khang xếp chúng theo thời gian. Mỗi tờ đều thật, và mỗi tờ đều có giới hạn.
Người phụ trách hồ sơ ra hiệu cho anh ngồi xuống. “Em có bổ sung gì trước hạn không?”
Khang đẩy bìa tài liệu qua bàn. “Có tờ nhận xét lưu ở Xưởng Chế tạo Mở, lập trước ngày hồ sơ nhóm đối chiếu được tiếp nhận. Thầy Lâm đã xác nhận bản sao đúng với bản gốc. Ngoài ra có lịch sử các ca em dùng thiết bị trong giai đoạn đó.”
Một thành viên tiểu ban xem ngày trên tờ nhận xét, người còn lại mở lịch xưởng để đối chiếu mã ca. Không ai nói ngay. Khang giữ hai bàn tay dưới mép bàn để khỏi tìm nắp bút trong túi.
“Những tài liệu này có giá trị,” người phụ trách hồ sơ nói sau một lúc. “Chúng cho thấy dự án Bàn Gấp Một Tay của em đã tồn tại trước mốc nộp của hồ sơ đang được đối chiếu, và em có quá trình làm việc ở xưởng.”
Khang không thấy nhẹ đi. Cách bà dừng trước chữ “nhưng” đã quá rõ.
“Nhưng tờ nhận xét không mô tả cơ cấu khóa đang tranh chấp. Nhật ký xưởng cũng không lưu nội dung thiết kế. Đúng không?”
“Đúng.” Khang trả lời trước khi người khác phải nói thay. “Em không coi lịch ca là bằng chứng nội dung.”
Một người trong tiểu ban ngẩng lên. “Em vẫn giữ quan điểm thiết kế đó do em tự phát triển?”
“Vâng.”
“Và hiện tại em chưa có tài liệu độc lập nào chứng minh hình học và nguyên lý của phần khóa đã xuất hiện trong dự án của em trước hồ sơ kia?”
Khang nhìn thẳng vào tập giấy giữa bàn. “Chưa có thứ đủ mạnh để chứng minh riêng phần đó.”
Người phụ trách hồ sơ khép bìa lại. “Tiểu ban đã trao đổi với ban tổ chức từ sáng sớm. Chúng tôi chưa có cơ sở để kết luận em cố ý sao chép. Hai việc này phải tách riêng.”
Khang ngẩng lên.
“Nhưng cuộc thi diễn ra hôm nay. Khi nguồn gốc một phần cốt lõi của sản phẩm đang có tranh chấp và chưa được xác minh xong, khoa không thể tiếp tục đưa sản phẩm đó đi với tư cách đại diện chính thức.”
Không ai nâng giọng. Không có câu buộc tội. Cũng không có chỗ nào để Khang phản bác bằng cách chỉ ra một sai sót rõ ràng.
Anh biết quyết định sẽ đến từ tối qua. Biết không làm nó nhẹ hơn.
“Suất của em sẽ bị rút?” anh hỏi.
“Đúng.”
Tiếng điều hòa chạy đều. Khang nhìn đầu bút của người đối diện đặt ngay trên dòng có tên mình. Những chi tiết vô nghĩa bỗng rõ quá mức.
Người phụ trách tiếp tục: “Khoa sẽ đôn sinh viên dự bị lên để kịp hoàn tất thủ tục với ban tổ chức. Việc đó chỉ xử lý suất thi. Phần xác minh nguồn gốc thiết kế vẫn mở.”
“Người được đôn lên đã được báo chưa?” Khang hỏi.
“Chúng tôi đang hoàn tất. Bạn ấy là suất dự bị theo thứ tự từ vòng tuyển chọn của khoa.”
Khang gật đầu. Anh không hỏi tên. Việc người khác nhận một chỗ trống theo đúng quy trình không biến họ thành người lấy chỗ của anh.
Một thành viên tiểu ban đẩy bản dự thảo biên bản sang. “Em đọc phần quyết định. Nếu có ý kiến về nội dung ghi nhận, nói ngay tại đây.”
Khang kéo tờ giấy lại.
Dự thảo ghi hồ sơ của anh có phần cấu trúc tương đồng với hồ sơ nộp trước; tài liệu bổ sung chưa đủ xác định nguồn gốc cơ cấu trước giờ thi. Phần quyết định ghi tư cách đại diện bị rút vì tranh chấp chưa hoàn tất xác minh và hồ sơ vẫn tiếp tục được xem xét.
Anh đọc lại từ đầu lần thứ hai.
“Em muốn bổ sung một câu.”
Người phụ trách hồ sơ đặt bút xuống. “Câu nào?”
“Biên bản cần ghi rõ hiện chưa có kết luận em cố ý sao chép.” Khang chỉ vào phần kết luận. “Nếu chỉ ghi rút tư cách vì thiết kế có tranh chấp, khi tách khỏi phần trao đổi hôm nay, người đọc có thể hiểu việc rút suất là kết luận về hành vi.”
Một người trong tiểu ban hơi nghiêng đầu. “Ở phần trên đã ghi chưa xác định được nguồn gốc.”
“Chưa xác định nguồn gốc và chưa kết luận em gian lận là hai việc khác nhau.” Giọng Khang thấp hơn bình thường, nhưng không rung. “Em chấp nhận việc khoa không thể để sản phẩm thi hôm nay. Em không chấp nhận biên bản biến quyết định tạm thời thành một kết luận không có.”
Căn phòng im đi vài giây.
Khang biết câu chữ này không trả lại suất thi. Nhưng tối qua thầy Lâm đã từ chối xác nhận điều ông không chắc; sáng nay anh cũng không thể để một văn bản chính thức kết luận điều dữ liệu chưa chứng minh.
Người phụ trách đọc lại đoạn cuối rồi trao đổi ngắn với hai thành viên còn lại. Vài từ được cân nhắc như bất cứ phần nào của một biên bản có thể bị đọc lại nhiều tháng sau.
Cuối cùng, bà sửa trực tiếp trên bản dự thảo: việc rút tư cách đại diện được thực hiện vì quá trình xác minh chưa hoàn tất trước thời điểm cuộc thi; quyết định này không đồng nghĩa với kết luận Trần Minh Khang có hành vi cố ý sao chép.
“Như vậy được không?”
Khang đọc từng chữ.
“Được.”
“Phần rà soát vẫn tiếp tục nếu có tài liệu mới. Em có quyền bổ sung và yêu cầu xem xét lại kết quả.”
“Em muốn câu đó cũng nằm trong bản chính thức.”
“Có.”
Khang lấy bút ra. Nắp bút hằn một vệt trắng ở đầu ngón cái. Anh thả lỏng tay rồi ký vào phần xác nhận đã đọc biên bản, không phải vào bất kỳ dòng nào thừa nhận gian lận.
Sau đó mọi việc diễn ra nhanh một cách khó chịu.
Tài liệu được thu lại để hoàn thiện bản chính thức. Đại diện khoa nhắc sản phẩm không còn tư cách dự thi và hồ sơ liên quan cần giữ nguyên để tiếp tục rà soát.
Khang nghe, hỏi lại đúng một điểm về việc bảo quản bản mẫu, rồi đứng dậy.
Không ai nói họ tin anh hay không tin anh. Sự thận trọng ấy hôm qua còn khiến Khang thấy lạnh; sáng nay anh hiểu ít nhất trong căn phòng này, điều chưa biết vẫn được gọi là chưa biết.
Khi Khang mở cửa bước ra hành lang, anh gặp Hoàng Nam ở phía đầu cầu thang.
Chỉ một thoáng.
Nam đi cùng hai sinh viên khác, tay cầm ống bản vẽ và tập tài liệu kẹp gọn. Anh ta nhìn sang khi cửa phòng mở, ánh mắt dừng ở Khang chưa đến hai giây rồi chuyển đi. Không chào, không khiêu khích.
Khang đứng lại theo phản xạ.
Tên Nam nằm trong hồ sơ nộp trước. Ca máy của Nam nằm trong cùng buổi tối ở xưởng. Hai điều ấy vẫn chỉ là hai điều ấy.
Khang có thể bước tới hỏi vì sao cơ cấu giống của mình xuất hiện trong hồ sơ nhóm Nam. Nhưng lúc này, anh chưa có câu hỏi nào mà câu trả lời có thể được kiểm chứng ngay.
Khang rút tay khỏi túi quần và đi về hướng ngược lại.
Tầng dưới đông hơn. Vài sinh viên mang mô hình ra xe để chuyển đến địa điểm thi. Có người nhận ra Khang rồi nhìn sang chỗ khác; một nhóm đang nói nhỏ bỗng ngừng khi anh đi qua.
Không ai chặn anh lại để hỏi.
Điều đó còn tệ hơn.
Ở sảnh, bảng đại diện trường vẫn còn danh sách từ hôm trước, tên Khang ở dòng thứ hai cạnh Bàn Gấp Một Tay. Một nhân viên khoa cầm tờ mới bước tới, khựng lại khi thấy anh. “Khoa phải thay bảng trước khi xe đi.”
Khang lùi sang một bên.
Tờ giấy cũ được tháo khỏi bảng. Miếng băng dính ở góc trên kéo theo một tiếng sột soạt. Danh sách mới được đặt lên, tên sinh viên dự bị xuất hiện ở vị trí từng là của anh.
Không có ai vỗ tay. Không có ai chế giễu.
Chỉ một dòng tên biến mất.
Mặt Khang nóng lên. Anh cúi xuống điện thoại, thấy tin nhắn mẹ từ tối qua hỏi hôm nay anh thi lúc mấy giờ để cả nhà chờ tin.
Anh chưa trả lời.
Tiếng bánh xe của một thùng mô hình lăn qua nền gạch. Khang tắt màn hình rồi đi ra khỏi tòa nhà. Anh không muốn đứng thêm trước bảng mới, cũng không muốn chạy về phòng như thể mình vừa làm điều gì cần trốn.
Suất thi đã mất. Phần còn lại chưa kết thúc.
Ý nghĩ ấy không làm anh khá hơn, nhưng đủ để anh tiếp tục bước.
Điện thoại rung lần nữa khi Khang vừa xuống hết bậc thềm.
Không phải mẹ.
Thông báo từ nhóm sinh viên khoa nhảy lên liên tiếp: người hỏi Khang có đúng bị rút khỏi đội thi không, người nói đã thấy danh sách mới. Rồi một tin nhắn ngắn hơn chen vào:
“Nghe nói bị loại vì vụ sao chép.”
Khang đứng yên, ngón tay chưa kịp chạm vào màn hình thì thêm ba thông báo nữa hiện lên.
Biên bản chính thức còn chưa được gửi cho anh.
Tin anh bị rút tên đã đi trước nó rồi.