Chương 79: Ngoài Cửa Cung

Chiếc ấn Chưởng lễ nằm trên khay sơn đen từ lúc trời vừa sáng, bốn cạnh vuông hắt một lớp ánh lạnh dưới ngọn đèn chưa kịp tắt. Tạ Uyển đứng trước án nhỏ của Nội Lễ ty, nhìn nó lâu hơn mức cần thiết. Hôm qua, khi còn ở trong tay áo nàng, nó nặng như một lời phán. Sáng nay đặt xuống rồi, nó chỉ còn là một vật bằng đồng có tên chức khắc ở đáy, chờ người khác nhận lấy.

Mạnh cô cô tự mình đối sổ. Bà không để một tiểu nữ quan nào đọc thay, từng mục đều hỏi lại: ấn Chưởng lễ, khóa kho tế, thẻ qua ba cửa nội đình, sổ giao nhận đồ đại hôn, ba quyển biên lục đã niêm sau triều nghị. Tạ Uyển đáp từng câu, giọng đều như những buổi giao ca trước đây. Chỉ đến mục cuối, người chép sổ ngập ngừng hỏi dưới chữ ký nên đề chức gì, Mạnh cô cô mới ngẩng lên. “Không đề chức.” Bà nói. “Từ giờ chỉ ghi tên.”

Ngòi bút của Tạ Uyển dừng trên giấy một nhịp. Bao năm qua, trước hai chữ Tạ Uyển luôn có thêm một hàng nhỏ: Nội Lễ, Chưởng lễ, người chịu trách nhiệm. Hàng chữ ấy từng bảo nàng được mở kho, được bước qua cửa cấm, được đứng gần người khác mà không cần giải thích vì sao. Nàng viết tên mình xuống, không thêm gì nữa. Mực thấm vào giấy rất nhanh, để lại một khoảng trắng phía trước rộng đến lạ.

Quan phục được đặt trên chiếc rương gỗ cạnh cửa. Tạ Uyển tháo đai, cởi áo ngoài màu xanh xám, gấp theo đúng thứ tự đã dạy người mới suốt bao năm. Mạnh cô cô nhìn đến lúc nàng đặt áo lên nắp rương mới nói: “Vạt trái lệch nửa đốt.” Tạ Uyển sửa cho thẳng. Bà lại nói: “Ra khỏi đây rồi, lệch một nửa đốt cũng chẳng ai phạt ngươi nữa.”

Tạ Uyển đáp: “Nhưng áo của Nội Lễ, trả lại vẫn nên đúng.” Mạnh cô cô giả như kiểm danh mục. Một lát sau bà khẽ hừ: “Cái tính ấy, mang ra ngoài cung chưa chắc đã có lợi.” Tạ Uyển nhìn bộ quan phục đã gấp phẳng. “Ít nhất ngoài cung, không ai lấy nó làm cớ hỏi con đã nhìn ai quá lâu.”

Căn phòng im đi. Mạnh cô cô không trách. Bà bước tới, tháo chiếc móc bạc giữ cổ quan phục. “Cái này cũng là đồ công.” Bà đặt nó lên rương rồi sửa lại cổ áo thường cho nàng. Suốt nhiều năm, bà dạy Tạ Uyển cách đứng trước ngự án, cách cầm sổ không run. Đến lúc nàng rời đi, lời từ biệt vẫn chỉ là một cái vuốt phẳng cổ áo.

Ngoài sân, chuông sớm vừa qua một hồi thì một nội thị từ Vĩnh Ninh cung mang công văn tới. Hắn không tìm Tạ Uyển; hắn tìm người đang giữ sổ Nội Lễ. Mạnh cô cô nhận giấy, mở ra đọc rồi sắc mặt không đổi, chỉ bảo người chép sổ lấy thêm một quyển mục lục hoàng gia. Tạ Uyển vốn đã lùi khỏi án, nhưng nghe bốn chữ “thu hồi phong hiệu”, đầu ngón tay nàng bỗng lạnh đi.

Công văn ghi rằng đêm qua Lý Chiêu Nghi đã dâng biểu tự xin trả lại phong hiệu và nghi trượng công chúa. Nàng không xin miễn tội, cũng không lấy việc gian thư làm công. Trong biểu chỉ nói, một danh phận đã hai lần bị dùng làm cớ để đổi lấy lợi ích triều đình thì giữ lại cũng chỉ chờ một lần bị đem ra cân nữa. Hoàng đế chuẩn một nửa: tên Lý Chiêu Nghi vẫn lưu trong ngọc điệp, nhưng phong hiệu cũ, ấn tước và nghi trượng đều thu; Vĩnh Ninh cung đóng sổ sau khi người cũ dọn hết, nàng được phép ra biệt cư ngoài thành, không dự quốc lễ cho đến khi đại án Lễ bộ kết thúc.

Đó không phải ban thưởng. Cũng không hẳn là trừng phạt. Triều đình giữ huyết thống của nàng trong ngọc điệp nhưng lấy đi mọi thứ từng khiến người khác có thể gọi nàng ra giữa điện như một quân cờ. Tạ Uyển nhìn dòng “tự xin trả phong hiệu” rất lâu. Hôm qua nàng đã ngăn Chiêu Nghi bước ra xin giữ chức cho mình; hôm nay người kia cũng không ở lại cung chỉ để giữ lấy một danh xưng vừa được cứu khỏi cuộc hòa thân.

Mạnh cô cô khép công văn. “Từ trưa nay, trong sổ lễ không còn mục nghi trượng của nàng ấy.” Bà dùng chữ “nàng ấy”, không gọi điện hạ. Chỉ một đổi khác nhỏ khiến Tạ Uyển nghe rõ cái giá của tự do hơn cả câu thu phong hiệu. Từ nay, nàng cũng không còn có thể dùng chức vụ để đứng bên cạnh Chiêu Nghi; Chiêu Nghi cũng không còn có thể dùng tước vị để che cho bất cứ cuộc gặp nào. Những thứ từng ngăn họ lại đồng thời cũng từng là tấm bình phong cuối cùng.

“Nàng ấy tự chọn?” Tạ Uyển hỏi. Mạnh cô cô nhìn nàng, ánh mắt nghiêm như lúc bắt một tiểu nữ quan học lại lễ quỳ. “Biểu là tự tay viết. Không ai ép được người đã dám đứng trước triều không quỳ phải tự bỏ thứ nàng không muốn bỏ.” Tạ Uyển khẽ gật. Nơi ngực nàng không nhẹ đi, nhưng nỗi nặng ấy khác hôm qua. Nó không còn là cảm giác nhìn người khác bị đẩy đi. Là cảm giác biết một người đang tự bước, dù con đường trước mặt chẳng còn nghi trượng dọn sẵn.

Đến giờ Thìn, việc giao ấn hoàn tất. Tạ Uyển chỉ mang theo một bọc áo thường, vài quyển sách chép tay mua bằng tiền riêng và chiếc lược gỗ cũ. Mọi thứ thuộc Nội Lễ đều ở lại. Khi nàng đi qua kho áo, mấy nữ quan trẻ cúi chào theo thói quen, rồi giữa chừng mới nhớ nàng đã bị cách chức. Có người lúng túng muốn đổi lễ, Tạ Uyển chỉ nghiêng người trước. “Làm việc đi.” Hai chữ rất bình thường, nhưng nàng biết lần sau mình trở lại, nếu còn có lần sau, người gác kho sẽ phải hỏi tên nàng như hỏi một người ngoài.

Cửa thứ nhất mở. Cửa thứ hai cũng mở. Đến cửa thứ ba, nơi thẻ bài Nội Lễ từng giúp nàng qua chỉ bằng một cái giơ tay, viên nội giám trực ban lại chặn nàng. Lệnh xuất cung ghi “Tạ Uyển, nguyên Chưởng lễ Nội Lễ”, nhưng sổ cửa chưa kịp sửa, còn ấn Chưởng lễ đã giao. Theo lệ, hai mục không khớp thì không thể đóng dấu xuất.

Tạ Uyển đứng giữa hai cánh cửa đỏ, thấy buồn cười mà không cười được. Bao năm nàng dùng những chỗ không khớp như thế để chặn người khác, hôm nay chính mình bị giữ bởi một dòng chưa sửa. Mạnh cô cô không xin phá lệ, chỉ sai người về Nội Lễ lập phiếu mới. Tạ Uyển cũng không muốn ai dùng công lao hôm qua để mở cửa. Đã rời chiếc áo cũ, nàng muốn đi ra bằng một tờ giấy đúng với mình hiện tại.

Trong lúc chờ, tiếng vó ngựa từ hướng Đông ty vọng qua rồi mất hút. Tạ Hành vẫn chưa được thả; án của Phó Cẩn chưa định; Tưởng Thừa Ân chỉ mới bị tạm giữ. Một cánh cửa mở cho nàng không có nghĩa những cánh khác đã mở. Nàng ghi điều ấy vào lòng như một mục chưa kết trong sổ.

Phiếu mới được mang đến gần nửa canh giờ sau. Trên đó không còn hai chữ Chưởng lễ. Viên nội giám đối tên, đối tuổi, đối quê quán, rồi đóng dấu lên góc giấy. Hắn cầm thẻ trả cho nàng, theo thói quen suýt gọi “Tạ nữ quan”, cuối cùng đổi thành: “Tạ cô nương, có thể đi.” Tạ Uyển nghe ba chữ ấy lạ hơn nàng tưởng. Nàng từng là con gái Tạ gia trước khi vào cung, nhưng dường như phải đến lúc này, sau bao năm, người ta mới gọi nàng bằng một danh xưng không kèm trách nhiệm của triều đình.

Trước khi bước qua cửa cuối, Tạ Uyển quay lại. Mạnh cô cô vẫn đứng dưới mái hiên, không tiến thêm. Theo lệ, người giữ Nội Lễ không tiễn kẻ bị cách chức quá cửa thứ ba. Tạ Uyển đặt bọc áo xuống, cúi người thật sâu. Mạnh cô cô cau mày. “Lễ nào đây?” Tạ Uyển giữ nguyên tư thế. “Không ở trong điển. Chỉ là học trò tạ người dạy nghề.” Một lúc lâu, bà mới nói: “Vậy thì nhớ cho kỹ. Ra ngoài rồi, đừng biến việc không có trong điển thành cái cớ để làm bừa.”

Tạ Uyển ngẩng lên. “Con biết.” Mạnh cô cô nhìn nàng thêm một lần, rồi quay vào trước. “Đi đi. Cửa sắp đổi phiên.” Không có câu bảo trọng. Không có nước mắt. Chỉ có tiếng đế giày của bà xa dần trên hành lang, đều và chắc như tất cả những năm Tạ Uyển từng nghe phía sau mình. Nàng nhấc bọc áo lên, bước qua ngạch cửa.

Bên ngoài cung không có tiếng nhạc tiễn, chỉ có bánh xe, tiếng người ngoài phố và mùi khói bếp trong gió. Tạ Uyển vô thức nhìn xuống mũi giày. Ngày trước mỗi bước đều có chỗ phải đặt; bây giờ con đường trước mặt không kẻ sẵn ô. Nàng bước sang mép bóng nắng, chẳng ai gọi lại.

Một xe ngựa thuê chờ ở đầu phố. Người đánh xe hỏi nàng muốn về đâu, khiến nàng im một nhịp. Tạ trạch chưa thật sự yên, Đông ty còn giữ Tạ Hành, Lễ bộ vẫn đang niêm. Đúng lúc ấy, một tiểu nội thị từ cửa cung chạy ra, cầm phiếu chuyển người của Vĩnh Ninh giao cho trạm dịch phía tây. Hắn thấy nàng liền nói: “Mạnh cô cô bảo chuyển một câu. Xe bên Vĩnh Ninh đã qua Tây thành.”

Tiểu nội thị nói tiếp: “Nhưng chưa đi tiếp. A Nhiễm gửi người về lấy một hòm thuốc, nói chủ tử… nói Lý cô nương vẫn chờ ở trạm ngoài thành.” Hắn cúi đầu, như sợ lỡ một chữ không đúng danh phận mới. Tạ Uyển nhìn con đường hướng tây. Không có rèm châu hay tiếng xướng lễ nào che câu vừa nghe.

Nàng lên xe. “Đi Tây thành.” Người đánh xe vung roi rất nhẹ. Thành nội trôi chậm qua hai bên: mái ngói, quán trà, những gương mặt không ai biết nàng từng đứng giữa đại lễ hôm qua. Đến khi cổng Tây hiện ra, mặt trời đã chếch khỏi đỉnh tường. Qua lớp người ra vào, Tạ Uyển nhìn thấy ngoài thành có một cỗ xe nhỏ không treo huy hiệu hoàng gia. A Nhiễm đứng bên càng xe, còn dưới gốc liễu xa hơn là một người mặc áo nhạt màu, không tước ấn, không nghi trượng, cũng không có rèm châu ngăn trước mặt. Người ấy chưa đi.