Chương 68 - Chương 68: Không Phải Tiền Của Mẹ

Chương 68: Không Phải Tiền Của Mẹ

Dòng chữ “Đề nghị cho vay vốn” nằm giữa tờ giấy trắng, ngay ngắn đến mức Hạnh thấy nó giống một câu mở đầu hơn là một quyết định. Bà không viết tiếp ngay. Cây bút vẫn đặt ngang mép bàn, còn phong bì hai triệu đồng nằm trong chiếc hộp sắt bên cạnh. Nếu chỉ cần lấy tiền đưa cho Quân, bà đã làm xong từ chiều. Chính vì việc ấy quá dễ nên bà càng không dám.

Hạnh kéo sổ hàng lại gần. Bà mở từ trang ghi tiền nhập hàng, cộng lại từng khoản đã trả trong tháng. Tiền hàng gối đầu, tiền thuê sạp, tiền điện, tiền ăn, học phí của Vy và khoản phòng lúc trong nhà có người đau ốm đều nằm ở những dòng khác. Hai triệu trong phong bì là phần lời còn lại sau khi trừ hết các khoản ấy, nhưng nó không vì thế mà thành tiền riêng của bà. Sạp là công của cả bà lẫn Bình, dù từ trước đến giờ người cầm chìa khóa hộp sắt luôn là bà.

“Ông xem lại giúp tôi.” Hạnh đẩy cuốn sổ sang phía Bình. “Không phải xem tôi cộng đúng chưa. Xem số tiền này có đụng vào phần của ai không.”

Bình bỏ bản giấy của Trúc xuống. Ông lấy đầu bút dò từng dòng rồi hỏi lại hai khoản tiền hàng chưa đến hạn. Hạnh đặt phiếu giao hàng cạnh sổ. Sau khi giữ nguyên tiền nhập hàng, tiền sinh hoạt và quỹ đau ốm, số tiền có thể rút khỏi phần lời chung vẫn là hai triệu. Nếu cho Quân vay đúng một triệu bốn trăm tám mươi nghìn, trong phong bì còn năm trăm hai mươi nghìn.

Bình nhìn tờ giấy mới có một dòng. “Bà định cho nó hết chỗ thiếu à?”

“Cho vay.” Hạnh sửa ngay. “Không phải cho. Và tiền này cũng không phải của một mình tôi.”

Ông im lặng một lúc rồi gật. “Vậy ghi tên cả hai. Nó hỏi thì khỏi nghĩ bà tự lấy tiền nhà.”

Hạnh viết lại từ đầu trên một tờ khác. Bên cho vay: Trần Quốc Bình và Lâm Thị Hạnh. Bên vay: Trần Minh Quân. Số tiền: 1.480.000 đồng. Mục đích: góp vốn mua dụng cụ, phụ tùng và tiền quay vòng cho gian sửa máy bên hông xưởng Khoa. Bà dừng ở dòng lãi suất. Ghi không lãi dễ khiến Quân nghĩ đây là cách cho tiền bọc bằng giấy; ghi lãi như ngoài chợ lại biến thành một cuộc làm ăn giữa mẹ và con.

“Không lãi.” Bình nói. “Nhưng ghi rõ không lãi là điều khoản đã thống nhất, không phải sau này lấy ra kể công.”

Hạnh nhìn chồng. Câu ấy không hay, nhưng đúng. Bà ghi: lãi suất bằng không; bên cho vay không được dùng khoản vay để yêu cầu bên vay thay đổi chỗ ở, việc học, công việc, cách chia thu nhập hoặc quan hệ với các thành viên trong gia đình. Khi viết xong, bà phải đọc lại hai lần. Trước đây bà từng đưa cho các con một đồng rồi coi như mình có quyền hỏi mười câu. Dòng chữ này không chỉ giữ ranh giới cho Quân. Nó còn buộc tay bà lại.

Lịch trả được chia thành tám kỳ, mỗi kỳ một trăm tám mươi lăm nghìn đồng, bắt đầu sau ba mươi ngày kể từ ngày nhận tiền. Nếu chậm quá mười ngày, Quân phải báo và chỉ được thay đổi lịch bằng phụ lục có chữ ký của cả hai bên. Không có tài sản thế chấp. Chiếc xe đạp, học phí và dụng cụ do Quân mua không được tự ý giữ để trừ nợ. Nếu gian xưởng dừng hoạt động, khoản nợ vẫn còn, nhưng lịch trả tiếp phải dựa trên thu nhập thực tế và được hai bên cùng ký.

Ở cuối giấy, Hạnh thêm một dòng riêng: người được đề nghị vay có quyền mang giấy đi hỏi người khác, sửa điều khoản hoặc từ chối mà không phải giải thích. Bà chép thành hai bản. Bình ký trước, nét chữ hơi run vì lâu không cầm bút. Hạnh ký sau. Phần của Quân để trống.

Sáng hôm sau, Hạnh không mang phong bì tiền ra quầy. Bà chỉ gấp hai bản giấy, kẹp cùng trang đối chiếu sổ hàng và đặt trong một phong bì nhỏ không dán miệng. Quân đi học ngang qua sạp, vai đeo túi, tay cầm hộp cơm. Cậu nhìn phong bì rồi nhìn bà, ánh mắt lập tức có một lớp phòng bị quen thuộc.

“Mẹ có một đề nghị bằng giấy.” Hạnh nói. “Con đọc lúc nào tùy con. Không đọc cũng được. Tiền vẫn ở trong hộp, chưa ai lấy ra.”

Quân không cầm ngay. “Đề nghị gì?”

“Vay đúng số con thiếu. Một triệu bốn trăm tám mươi nghìn. Không phải cho. Cha con với mẹ cùng đứng tên cho vay.”

“Tiền ở đâu?”

Hạnh đưa cuốn sổ đã đánh dấu ba trang. “Phần lời của sạp sau khi giữ tiền hàng, tiền ăn, tiền học và quỹ đau ốm. Cha con đã xem lại. Hai triệu đó không phải tiền riêng của mẹ, nên mẹ không tự quyết một mình. Nếu con muốn kiểm, cầm cả bản đối chiếu đi.”

Quân mở phong bì nhưng chỉ rút giấy, không chạm vào sổ. Cậu đọc lướt dòng đầu, dừng lâu ở điều khoản không kèm yêu cầu về chỗ ở và quan hệ gia đình. Gương mặt cậu không dịu đi. Cậu gấp giấy lại, bỏ vào túi.

“Con mang đi xem.”

“Ừ.”

Không có câu “mẹ chỉ muốn tốt cho con”, cũng không có lời nhắc hạn thứ bảy. Hạnh nhìn Quân đi khuất, bàn tay vô thức đặt lên ngăn kéo rồi rời ra. Bà hiểu trao quyền lựa chọn khó hơn trao tiền ở chỗ người đưa phải chịu được khả năng người kia nói không.

Buổi chiều, Quân đem hai bản giấy đến gian xưởng nhỏ. Khoa đang thay dây cuốn cho một mô-tơ, chỉ liếc qua rồi bảo cậu chờ đến khi anh tắt điện. Sau khi lau tay, Khoa đọc từng điều khoản, lấy bút khoanh vào dòng xử lý khi gian xưởng ngừng hoạt động.

“Cái này còn lỏng.” Khoa nói. “Nếu dừng sau hai tháng, cậu mang dụng cụ đi, nhưng tiền nợ vẫn phải tách khỏi tiền góp với tôi. Đừng để sau này ai nói đồ mua bằng tiền vay là của người cho vay.”

Quân lấy cuốn sổ hai liên, chép thêm: dụng cụ và phụ tùng mua bằng khoản vay được ghi tên bên vay; bên cho vay không có quyền sở hữu các tài sản đó, chỉ có quyền đòi tiền theo hợp đồng. Cậu cũng yêu cầu mọi lần trả tiền đều phải có biên nhận hai liên, mỗi bên giữ một bản.

Khoa trả giấy. “Tôi không ký làm chứng chuyện nhà cậu. Nhưng bảng giá và đề nghị góp vốn của tôi, cậu có thể kẹp vào để chứng minh khoản tiền dùng vào đâu.”

“Anh giữ gian đến thứ bảy thật chứ?”

“Thật. Có người hỏi lại sáng nay. Tôi bảo họ chờ đúng hạn đã nói với cậu, không hơn.”

Áp lực không biến mất vì một tờ giấy. Quân vẫn phải quyết định có mang khoản nợ vào gian xưởng chưa có khách hay không. Cậu ngồi ở chiếc bàn nguội, tính số việc mỗi tháng để trả điện, chia phần công cho Khoa, mua vật tư và dành một trăm tám mươi lăm nghìn trả nợ. Ba phiếu sửa máy chỉ là căn cứ, không phải bảo đảm. Cuối cùng, Quân gấp bảng tính vào hợp đồng, gạch hai chỗ, viết thêm ba điều và ký nháy bên cạnh.

Tối đó, sau khi Vy sang ca làm và Trúc đóng cửa phòng, Quân đặt hai bản giấy lên bàn ăn. Hạnh vừa dọn sạp xong, còn Bình ngồi bên cạnh với chiếc kính cũ. Quân không nói chuyện xưởng trước. Cậu chỉ đẩy phần sửa của mình về phía hai người.

“Con thêm quyền sở hữu dụng cụ, biên nhận hai liên và cách xử lý nếu xưởng dừng. Chỗ gia hạn nợ, con muốn đổi thành chỉ được gia hạn bằng phụ lục. Không nói miệng.”

Hạnh đọc hết rồi hỏi: “Lịch tám tháng có nặng quá không?”

“Nếu xưởng chạy đúng mức thấp nhất con tính, mỗi tháng con trả được. Nếu không chạy được, con vẫn đi làm và trả theo phụ lục. Nhưng không xóa nợ vì thất bại.”

Bình nhìn bảng tính kẹp sau hợp đồng. Những con số được Quân viết nhỏ, ngay hàng: tiền điện ước tính, phần vật tư, phần công, khoản dự phòng bảo hành. Ông hỏi: “Con có cần giảm kỳ đầu không?”

“Không. Ba mươi ngày là đủ để biết con có nhận sai việc này không.”

Hạnh cầm bút sửa đúng ba chỗ Quân yêu cầu. Bà không thêm điều khoản nào. Khi hai bản được đặt song song, Quân vẫn chưa ký. Cậu nhìn Hạnh, hỏi câu khiến bà phải giữ tay mình dưới mép bàn để khỏi siết lại.

“Nếu người thiếu tiền hôm nay là anh Đức, mẹ có làm giấy như thế này không?”

“Nếu anh con có kế hoạch, có nguồn trả và khoản vay không lấy vào tiền của người khác, mẹ sẽ cho nó quyền đề nghị như con.” Hạnh đáp chậm. “Nhưng mẹ không bán nhà, không lấy học phí của con, cũng không xóa nợ chỉ vì nó là con cả. Giấy của ai cũng phải rõ như vậy.”

Quân nhìn bà thêm một lúc. Câu trả lời không làm những năm cũ biến mất, nhưng ít nhất nó không đặt cậu lên vị trí một đứa con mới được thiên vị thay cho đứa khác. Cậu cầm bút, ký tên ở cả hai bản, rồi tự ghi ngày giờ nhận tiền.

Hạnh mở hộp sắt, lấy phong bì hai triệu đồng ra trước mặt Bình và Quân. Bà đếm một triệu bốn trăm tám mươi nghìn, đẩy phần còn lại năm trăm hai mươi nghìn sang một phong bì khác, ghi “phần lời còn lại – chưa sử dụng”. Quân đếm lại hai lần, cho tiền vào phong bì của mình rồi viết biên nhận hai liên. Một bản cậu xé đưa Hạnh, bản kia kẹp vào cuốn sổ.

“Con nhận khoản này vì hợp đồng.” Quân nói. “Từ lúc ký, đây không phải tiền của mẹ cho con. Là khoản con vay của cha mẹ. Con sẽ trả đủ.”

Hạnh muốn nói bà biết, nhưng cuối cùng chỉ gật. “Ừ. Ngày mai con đặt cọc thì nhớ lấy phiếu.”

Quân cất hợp đồng vào túi, đứng dậy. Trước khi ra cửa, cậu quay lại lấy bản bảng giá bỏ quên trên bàn. Đó chỉ là một động tác nhỏ, nhưng Hạnh nhìn thấy cậu đã mang cả hai bản giấy đi cẩn thận như mang một phần việc của chính mình, không phải một món quà phải giấu.

Khi cánh cửa khép lại, Hạnh cúi ký vào góc biên nhận. Đầu bút bỗng trượt khỏi dòng, để lại một vệt mực xiên. Ba ngón tay bên trái của bà tê cứng trong vài nhịp, trước mắt tối đi rất nhanh rồi sáng lại. Bà úp bàn tay xuống dưới mặt bàn trước khi Bình kịp nhìn rõ. Trên mặt bàn, hợp đồng đã nằm phẳng, còn vệt mực thì chưa khô.